... گاه اندیشیده ام و اکنون می گویم

بي حوصلگي مدام

2010-12-05T09:14:00.002+03:30

اين روزها گويي بي حوصله تر شده ام
هرچند كه سعي كرده ام بيكار نباشم و آنقدر وقت كم بياورم كه حتي بي حوصلگي نيز مجال نيابد به خلوتم راه يابد اما انگار همه چيز دست به دست هم داده اند تا مرا خموده تر و بي حوصله تر كنند. تنها كاري كه اين روزها انجام مي دهم و مربوط به خود من است دو گروهيست كه هفته اي چند ساعت را با آنها به تمرين نمايش مي پردازم. يكي بچه هاي قديمي و جديد تئاتريند كه از روابط جا مانده اند و بيكاريشان را با من قسمت مي كنند و ديگري گروهي از دانش آموزان پرشور 13-14 ساله كه مي خواهند آل پاچينو باشند اما من را كارگردانشان كرده اند.

بازگشت

2010-11-02T16:04:00.002+03:30

مدتی مشغول دور زدن تحریمها بودم و از اینرو نتوانستم سری به اینجا بزنم اما حال بازگشته ام . تلاش دارم دوباره آنچه اندیشه ام است را بازگو کنم. در این زمان بی خبری و بی وقتی و بی حوصلگی یادداشت هایی کم کم و بیش نوشته ام که چون حساسیت موضوع تا جایی برایم از بین رفته است فعلا انتشارشان نمی دهم تا جایی که لازم شود.

اتفاقات زیادی نیز در این مدت افتاده است که فعلا کاری با آنخا ندارم.

جاده نیوز

2010-08-20T23:05:00.002+04:30

اعدام چهار دختر دانشجو در شهر رشت

جزئیات جدید معافیت سربازی

مرگ ناگهانی سیاوش قمیشی

وقتی در اتوبوس می نشینی تا سفری بلند یا کوتاه را آغاز کنی تقریبا تا رسیدن به مقصد ارتباطت با جهان خارج قطع می شود. می توانی به فیلم مزخرفی که از تلویزیون اتوبوس پخش می شود نگاه کنی یا گزینه ی بهتری را انتخاب کنی و بخوابی. ام وقتی اتوبوس برای مهر کردن دفترچه در پلیس راه توقف می کند دیگر تنها یک کار برای انجام دادن داری و آن نگاه کردن به دست فروش هاییست که وارد اتوبوس می شوند و شروع به تبلیغ اجناس خود می کنند. نکته ی جالب اینجاست که همه شان در هر گوشه ی کشور و با هر زبان و نژادی لهجه ی مشابهی دارند و به یک شکل به تبلیغ می پردازند گویی زبان رسمی صنفشان است. در این بین اما آنچه بیش از همه جلب توجه می کند روزنامه فروشانی هستند که با اخبار دسته اول خود همه را غافلگیر می کنند. بسیاری را دیده ام که با شنیدن این خبر ها (خودم هم بار اول اینگونه بودم و سریعا اقدام به ارسال پیامک و گرفتن خبر کردم) اقدام به خریدن روزنامه ی تاریخ گذشته ی فروشنده می کنند. فروشنده هم با خیال راحت از اینکه دست خریدار دیگر به او نخواهد رسید خرسند و راضی از اتوبوس خارج می شود. زمانی متوجه ی دروغ بودن خبر می شوید که چند کیلومتری از محل گول خوردن دور شده اید بنابراین به ناچار و تنها برای اینکه پولتان هدر نرفته باشد به مطالعه ی نشریه ی چند ماه پیش می پردازید و هم از خواب باز می مانید و هم از فیلم

متاسفنه این رویه ی خبرسازی و دروغ پراکنی را بسیاری از نشریات رسمی نیز پیش گرفته اند و گاه فروش خوبی هم دارند و مطمئنند که دست خریدار به آنها نخواهد رسید.

گاهی

2010-08-16T16:18:00.003+04:30

گاهي اوقات پيش مي آيد که آنقدر حرف براي گفتن دارم و کلمات چنان پر سرعت از درون ذهنم رژه مي روند که فرصت نوشتنشان را نمي يابم. دوست دارم بنويسمشان و نگه شان دارم چون وقتي نگاه مي کنم مي بينم ايده هايي خوبي از بينشان مي توان بيرون کشيد اما نمي دانم چرا اينقدر زود از يادم مي روند. اين روزها از آن روزهاست که بايد بگويم اما مجالي نيست براي نوشتن يا گوشي براي شنيدن. اما چند نکته ي کوچک را تنها مي نويسم که يادم بماند
* يادم باشد با بچه ها قرار بگذاريم نوروز بل سال آينده را در شهر خودمان جشن بگيريم هم استقبال بيشتر خواهد بود و هم به عمومي تر شدنش کمک مي کنيم
* يادم باشد اينبار خواستم به تماشاي تاتر بروم اول پوسترش را و حاميانش را خوب نگاه کنم. نکند از آن دسته کارهاي سفارشي باشد که آدمهاي مشهور هم گاهي انجام مي دهند و بيننده بايد تمام مدت نمايش را حرص بخورد
* يادم باشد در ملا عام و خاص روزه خواري نکنم ديگر
* يادم باشد بعضي ها اصولا حرف مي زنند که حرف زده باشند نبايد زياد توجه کرد
* يادم باشد .............. يادم نمي آيد ديگر چه چيزي بايد يادم باشد مگر اينکه دوست داشته باشم يکي را گاهي ...!!!

خوشه ی غم توی دلم زده جوونه

2010-08-01T20:51:00.001+04:30

خیلی غمگینم

نه اهل ژست روشنفکری گرفتنم که بگویم از محمد اصفهانی بدم میاید و اصولا اپرا دوست دارم و در ایران محمد نوری را می پسندم

نه آنقدر نژادپرست که رشتی بودنش دلیل دوست داشتنم باشد

نه عاشقی دلسوخته بودم که بنشینم با ترانه هایش زار زار بگریم

و نه حتی موسیقی شناسی بودم که صدایش و هماهنگ با نت خواندنش و تکنیکش را مد نظر قرار بدهم

اما دوستش داشتم. با حزن زیبای صدایش زندگی می کردم، با ترانه هایش اوج می گرفتم و خستگی زندگی روزمره را در تلاطم امواج موسیقاییش حل می کردم. محمد نوری همیشه بازسازی ذهنی من بود. طنین صدایش تک تک سلولهای بدنم را می لرزاند و نو می کرد.

نوروز بل

2010-08-01T20:00:00.004+04:30

آخر این هفته بناست مراسم نوروزبل سال 1584 گیلانی برگزار شود. این چهارمین سالیست که این مراسم به همت اهالی فرهنگ گیلان بار دیگر احیا شده است. اطلاعات چندانی از این جشن نتوانستم بیابم اما در برخی منابع* مقالاتی چاپ شده بودند که شاید بتواند پیش زمینه ای از این جشن در اختیار بگذارد. امسال اولین باریست که در این جشن شرکت خواهم کرد و از این بابت بسیار هیجان زده ام. تلاش میکنم گزارشی از این مراسم را در اختیار دوستان قرار دهم.

گاهشماری رایج، میان مردم گیلک‌زبان کوهستان‌های گیلان و غرب مازندران، از بن و ریشه وابسته به گاهشماری باستانی ایرانی (یزدگردی قدیم) بوده‌است و سال‌شماری یزدگردی قدیم، بنابر روایات ایرانی و هم‌چنین براساس محاسبات نجومی، کهن‌ترین سال‌شمار ایرانی محسوب می‌شود. گاهشماری باستانی گیلکی، از دوران کهن تا زمان انتخاب یک روز کبیسه با نام ویشک و نگه داشتن آن، گاه‌شمار مورد استفاده مردم و حاکمان این منطقه بوده و سالی «گردان» محسوب می‌شد. یعنی آغاز سال آن که در ابتدای اعتدال بهاری قرار داشت، در هر ۱۳۱۵۰۶۸/۴ سال، یک روز از مبداء (اعتدال بهاری) فاصله می‌گرفت. این چرخش تا ۹۲۹ سال ادامه داشت و سرِ سال، ۲۲۵ روز از مبداء فاصله گرفت و به نیمه تابستان و زمان خرمن و برداشت فراورده‌های کشاورزی و دامی رسید. این هنگام مناسب‌ترین زمان برای پرداخت مالیات و خراج به حاکمان بود. از این روی با انتخاب یک روز کبیسه به نگاه‌داشت سال مبادرت ورزیدند و انجام این کار، نخستین تجربه و اقدام در انتخاب سال و مبداء خراجی در گاهشماری‌های ایرانی است. با توجه به آن‌چه که گفته شد، مردم دیلمان، وقتی که سر ِ سال (آغاز سال) باستانی به نیمه‌های تابستان رسیده بود، با انتخاب یک روز کبیسه در هر چهار سال با نام «ویشَک» سال را در همان جا که بود نگاه داشتند. و زمان این اقدام، مبداء جدید سال‌شماری گیلکی گشت. که این مبداء دقیقا برابر است با: روز دوشنبه، هرمزد روز (اولین روز) از سال ۵۴۵۴ باستانی (یزدگردی قدیم) و ۷۱۰۸۲ روز پیش از مبداء شمسی هجری.

مراسم آغاز سال جدید (نوروزِبل) به طور متغیر، وابسته به محل برگزاری و نحوه قرار دادن پنج روز کبیسه، بین سیزدهم تا هفدهم مرداد ماه برگزار می‌شد. اما طبق محاسبات علمی آقای نصرااله هومند در کتاب «گاهشماری باستانی مردمان گیلان و مازندران» روز دقیق آغاز سال گیلکی همان ۱۷ مرداد ماه سال هجری شمسی است.

مبداء سال‌شماری گیلکی، تاریخی است که مردم کوهستان‌ها با انتخاب و اجرای یک روز کبیسه به نام ویشَک آغاز سال را در همان جایی که قرار داشت، ثابت نگاه داشتند. نکته مثبت در این واقعیت این است که، مبداء تاریخی این مردم، نه یک رخداد سیاسی، یا مذهبی، که یک رخداد کاملا علمی و البته مردمی است. زیرا آن‌گونه که گفته شد، دلیل اصلی‌اش، راحتی مردم کشاورز و دام‌دار و صنعت‌گر در دادن خراج و مالیات سالیانه بوده‌است. بنابراین، این مبداء، متعلق به اندیشه یا مذهب یا تفکر سیاسی خاصی نبوده و تنها بر پایه مناسبات تولید به وجود آمده و می‌تواند مورد وفاق تمام گیلکان، از هر اندیشه و مذهبی قرار گیرد. نکته مهم دیگر این است که نوروزی که در اعتدال بهاری توسط تمام کشورهای منطقه نوروز جشن گرفته می‌شود، با نوروزِبل گیلکی که آغاز سال گیلکی است تفاوت داشته و این دو، دارای دو هویت متفاوت‌اند. اولی، جشن طبیعت و اعتدال بهاری و ریشه در اساطیر آریایی ایران دارد و دومی، جشنی برای آغاز سال گیلکی است که ریشه در فرهنگ و باور کهن اقوام بومی منطقه و بعدتر، مناسبات تولیدی منطقه جنوبی دریای کاسپین دارد. در تمام طول تاریخ مناطق گیلک‌نشین، کوه‌نشینان گیلک، هم نوروز را جشن می‌گرفتند و هم در میانه تابستان، نوروزِبل را برمی‌افروختند. و این نشان دهنده استقلال هویت این دو جشن از هم، در تفکر گیلک است.

*گنج‌نامه ولایت بیه‌پیش، دفتر نخست. علی بالایی لنگرودی. رشت. ناشر: مولف. ۱۳۷۰.
فرهنگ گیل و دیلم. محمود پاینده لنگرودی. تهران. امیرکبیر. ۱۳۷۵.
نوروز گیلانی. عبدالرحمن عمادی. فصلنامهٔ فرهنگ و مردم، سال اول، شماره ۳ و۴. پاییز و زمستان ۱۳۸۱.
گاه‌شماری گیلان. محمدولی مظفری. گیلان‌نامه، جلد دوم. رشت: طاعتی.

گل آقا

2010-07-20T18:24:00.002+04:30

چند نشريه بود که از زماني که يادم مي آيد در خانهي ما به ميهماني هميشگي بدل شده بودند. در اين ميان آنکه جايگاهش گراميتر و حضورش مداومتر بود هفته نامهي گلآقا نام داشت. پيش از آنکه خواندن و نوشتن بياموزم تنها کاريکاتورهايش برايم جذابيت داشت و پس از آن تمام آنچه گلآقا براي يک هفته ي ما جمع کرده بود. در روي جلد يک بيت وجود داشت که تبديل به مانيفست نشريه شده بود:
« يک دهن دارم دوتا دندان لق ميزنم تا ميتوانم حرف حق »
كيومرث صابري فومني (گل‌آقا) اديب و طنزپرداز معاصر، هفتم شهريور *1320 در صومعه‌سرا به دنيا آمد. پدرش كه كارمند دون‌پايهي وزارت دارايي و اصلاً اهل رشت بود، در سال 1317 به اداره دارايي صومعه‌سرا منتقل شد. در سال 1321 به اداره دارايي فومن انتقال يافت و چند ماه بعد در همان شهر درگذشت. صابري تحصيلات دبستاني خود را در شهر فومن گذراند. او پس از پايان تحصيلات ابتدايي، به شاگردي در يك مغازه خياطي پرداخت ولي در اواخر مهرماه همان سال، به اصرارِ مادر و دوستانش، تحصيل در دبيرستان را آغاز كرد. به دلل فقرِ مادي، بعد از اتمام دورهي اول دبيرستان (9 سال تحصيل)، مجدداً به مغازهي خياطي رفت و آن‌طور كه خودش مي‌گفت، پيشرفتهايي هم در اين رشته داشت. در شانزده سالگي (1326) در امتحان ورودي دانشسراي كشاورزي ساري كه از شهرستان فومن فقط يك نفر را مي‌پذيرفت، قبول شد. دو سال در آنجا ـ كه شبانه‌روزي هم بود ـ تحصيل كرد و پس از قبولي در امتحانات، در سن هجده سالگي (1338) به عنوان معلم يك دبستان روستايي، به «كَسما» از توابع صومعه‌سرا رفت و يك سال در آنجا معلم بود. سال بعد از آن (1339) به دهي به نام «كوچه چال» از توابع «ماكلوان» در نزديكي فومن منتقل شد. در بيست سالگي (1340) در رشته ادبي، به طور متفرقه امتحان داد و ديپلم گرفت. همان سال، در كنكور رشته سياسي دانشكده حقوق تهران پذيرفته شد و همزمان با تدريس در دبستان و دبيرستان، به تحصيل پرداخت. او جز چند ماهي در سال اول تحصيل كه با دستگيري او در تظاهرات سياسي دانشگاه تهران مقارن بود، در كلاس درس حاضر نشد و فقط موقع امتحانات به دانشگاه مي‌رفت. با اين حال پس از چهار سال (1344) توانست ليسانس حقوق سياسي خود را از دانشكده مذكور، دريافت دارد. صابري در اولين سال تحصيل در دانشكده (1340) در تظاهرات دانشجويي شركت كرد و مضروب و دستگير شد. گردن او از ضربات باتوم به شدت آسيب ديده بود. او شعري به طنز و سياسي سرود و با امضاي «گردن شكستهي فومني» براي توفيق ارسال كرد. سال 1345 با كمك «حسين توفيق» به تهران منتقل شد و در يكي از دبيرستانهاي تهران به تدريس پرداخت. او عصرها، همكار ثابت توفيق بود و پس از مدت زماني كوتاه، به معاونت حسين توفيق كه سردبيري توفيق را به عهده داشت، رسيد. خود او بعدها ستون ثابتي را با عنوان «هشت روز هفته» مي‌نوشت و تا زمان توقيف توفيق (1350) همكار ثابت آن بود. امضاهاي او در توفيق، عبارت بودند از: ميرزاگل، عبدالفانوس، ريش سفيد، لوده، گردن شكستهي فومني و... صابري در دههي پنجاه، بيشتر وقت خود را صرف مطالعه و تدريس كرد و در سال 1357 موفق به اخذ فوق ليسانس ادبيات تطبيقي از دانشگاه تهران شد.
با اينکه صابري به سبب دوستي با محمدعلي رجايي مدتي مشاور او در نخست وزيري بود و بعدها نيز پستهاي مهمي در سياست به او پيشنهاد شد اما مشاغل سياسي نمي‌توانست صابري را ارضا كند، به همين علت به تدريج از مشاغل سياسي كناره گرفت و بُعد فرهنگي كار خود را وسعت بخشيد.
او مدتها طرح ايجاد يك ستون طنز سياسي را در خاطر داشت. صابري در سال 1363 به حج مشرف شد. در آنجا روزانه، بولتني براي صد و پنجاه هزار حاجي ايراني منتشر مي‌شد كه شامل بيان مناسك و اخبار ايران و جهان و مكه و مدينه بود. او براي خواندني‌تر كردن اين بولتن، ابتدا در مدينه و سپس در مكه، هر روز ستوني به طنز با عنوان «داستانهاي جعفر‌آقا» در خبرنامه مي‌نوشت كه در ميان حجاج ايراني هواداران بسيار پيدا كرده بود.
صابري هنگام نقل خاطرات حج، مي‌گفت: «در مكه، به كعبه رفتم و در جوار كعبه، قلمم را درآوردم و رو به كعبه كردم و گفتم: من اين قلم را در خانه خدا، با خدا معامله كردم. خدايا تو شاهد باش كه من در راه اعتلاي دين تو و كشورم گام برمي‌دارم. مرا از لغزشها مصون بدار و قلمم را از انحرافات حفظ كن.»
او پس از بازگشت از حج، مدتي روي طرح ستون طنز خود كار كرد. از ميان چند عنوان، نام «دو كلمه حرف حساب» را برگزيد و اسم مستعار «گل‌آقا» را براي خود انتخاب كرد. اولين دو كلمه حرف حساب گل‌آقا، بيست و سوم دي ماه 1363 در روزنامه اطلاعات به چاپ رسيد. طنز سياسي كه تقريباً از سال 1359 به اين سو تعطيل شده بود، با شكل‌گيري اين ستون طنز، دوباره به بار نشست و جان تازه‌اي گرفت.
با گذشت مدت زماني كوتاه از آغاز انتشار «دو كلمه حرف حساب»، صابري به عنوان مهم‌ترين منتقد حكومت در داخل كشور، مطرح شد. قدرت قلم و جسارت صابري در بيان واقعيتهاي سياسي و اجتماعي، موجب شده بود كه او را سوپاپ دولت قلمداد كنند، ولي صابري بدون توجه به نظرات دلسردكننده‌اي كه برخي عنوان مي‌كردند، به كار خود ادامه داد و ظرف مدت كوتاهي، توانست توجه بسياري از مردم، مقامات، ادبا، نويسندگان و رسانه‌هاي داخلي و خارجي را به خود جلب كند.
پس از گذشت نزديك به شش سال از انتشار اولين دو كلمه حرف حساب، صابري كه پيش از آن تقاضاي انتشار يك هفته‌نامه جدي به نام «فصل جديد» كرده و امتيازش را نيز گرفته بود، به دلايلي از انتشار آن منصرف شد و تقاضاي امتياز هفته‌نامه طنز با نام «گل‌آقا» را كرد و توانست در آبان ماه 1369 اولين شماره هفته‌نامه گل‌آقا را منتشر كند. مشكلات انتشار هفته‌نامه، ماهنامه، سالنامه و كتابهاي گل‌آقا، از فعاليت صابري در اطلاعات كاست و نهايتاً در سال 1372و پس از نُه سال به تعطيلي موقت ستون دو كلمه حرف حساب در اطلاعات انجاميد.
آشنايي علمي و توأم كيومرث صابري با سياست و ادبيات، موجب شد كه نوشته‌هاي او، هم از حيث قالب و هم از حيث محتوا، غني و درخور تأمل باشد. او نويسنده‌اي فرم‌گرا و در نظيره‌سازي از منابع غني ادبيات فارسي، فوق‌العاده توانا بود. شيوه نگارش صابري، سهل و ممتنع و غيرقابل تقليد بود.
صابري در سال 1345 ازدواج كرد. ثمرهي اين ازدواج، يك پسر و يك دختر بود. پسرش آرش در سال 1364، بر اثر يك سانحهي اتومبيل درگذشت. اما دخترش پوپک صابري فومني (گلنسا) به عنوان تنها يادگار گلآقا اکنون عهدهدار ادارهي موسسهي گلآقاست. طنز گل‌آقايي، آميزه‌اي است از: انتقاد، تجاهل، شفقت، انصاف، ادب، تدين، ايجاز، رندي حافظانه، اميدبخشي و شادي‌آفريني. شخصيت گل‌آقا در «دو كلمه حرف حساب» شخصيتي بود دانا به امور، يك دنده، مستبد، جدي و مدير كه هميشه حرف اول را مي‌زد و گوشش به حرف هيچ‌كس بدهكار نبود. عينك و عصا و قلم، از ملزومات شخص گل‌آقا بود. شاغلام، ممصادق، مش رجب، غضنفر و ... هرکدام نمايندهي توده اي از جامعه بودند که گلآقا با گرد هم آوردنشان در آبدارخانهي گلآقا به بيان مشکلات جامعهي ايراني ميپرداخت.
صابري در آبان ماه 1381 و همزمان با آغاز سيزدهمين سال انتشار هفته‌نامهي گل‌آقا، انتشار آن را متوقف ساخت. وي كه علت اين توقف ناگهاني را دلايل شخصي ذكر كرد، تا آخرين لحظه روزهي سكوت خود را در اين‌باره نگشود. گل‌آقاي ملت ايران سرانجام در صبح روز جمعه يازدهم ارديبهشت ماه 1383 پس از طي يك دوره بيماري جان به جانآفرين تسليم کرد.

* منبع کليهي تاريخها سايت موسسهي گلآقا ميباشد

همه چی آرومه

2010-07-18T10:05:00.002+04:30

این شعر را دوستی از طریق ایمیل برایم ارسال کرد خواندنش باید برای دوستان جالب باشد

بر اساس گزارش رسمی زندگی خوب وشاد و آرام است
نهراسید گوسفند عزیز! گرگ هم مثل بره ها رام است

بر اساس گزارش رسمی بهترین سال، سال جاری بود
پر تحرک، پر از نشاط و شتاب، مثل خر کیف و خر سواری بود

بر اساس گزارش رسمی روزنامه زیاد و آزاد است
شاید آزادی زیادی هست چند تا روزنامه مازاد است

شاید احساس می شود گاهی پرخوری می کنند مطبوعات
رو به روی لباس شخصی ها، قلدری می کنند مطبوعات

بر اساس گزارش رسمی دشمنان بی شعور و نادانند
بیست و سی را چرا نمی بینند؟ ایرنا را چرا نمی خوانند؟

تا ببینند کارها خوب است، تا بخوانند وضع مطلوب است
ملت آزاد و راضی و خندان، دولت از هر لحاظ محبوب است

بر اساس گزارش رسمی هیچ کس، هیچ وقت، هیچ نگفت
نه صدای گلوله ای برخاست، نه کسی روی خاک در خون خفت

بر اساس گزارش رسمی عده ای ناگهان یهو مُردند
عده ای نیز ناگهان خود را بی خودی پشت میله ها بردند

بر اساس گزارش رسمی گم شده خط فقر در ایران
شایعات است فقر و بیکاری ،شایعاتی که عده ای نادان-

بی جهت پخش می کنند آن را تا بگویند زندگی سخت است
ما که تکذیب می کنیم از بیخ! هر که تکذیب کرد خوشبخت است

بر اساس گزارش رسمی، مُرد بیکاری و، تورم، مُرد
چند موجود زنده را اما موشک ما به آسمان ها برد

بر اساس گزارش رسمی ، علم و آزادی و رفاه اینجاست
غیر ما، در تمام کشورها از فساد و گرسنگی غوغاست

در اروپا به ویژه آمریکا، مردم از فقر لخت و عریانند
بی خبر از ستاد یارانه، چیزی از خوشه ها نمی دانند

بر اساس گزارش رسمی ،غرب در حال سرنگون شدن است
دولت مقتدر ،فقط ماییم، دولت ما چراغ این چمن است

بر اساس گزارش رسمی ،گاو پروار مش حسن خوب است
علف و کسب و کار، پربار است، جنس چینی زیاد و مرغوب است

بر اساس گزارش رسمی ،چین و روسیه اهل اسلامند
در میان تمام کشورها، این دو از هر لحاظ خوشنامند

بر اساس گزارش رسمی ، چاوز از بیخ وبن مسلمان است
سندش را نشان نداده ولی ،سندش هست گرچه پنهان است

بر اساس گزارش رسمی ،همه خوشحال و خنده رو هستند
عده ای ناگزیر می خندند، عده ای ناگزیر سرمستند

خنده دار است روزگار آری، خنده دار است حال و روز همه
مشت سنگین روزگار مگر، بزند ناگهان به پوز همه

سر به راه و مطیع و جان سختیم، بر اساس گزارش رسمی
زندگی می کنیم و خوشبختیم، بر اساس گزارش رسمی

2010-07-08T18:24:00.004+04:30

دلم برای گل آقا تنگ شده بود سری به سایت موسسه زدم، هرچند که آن شور سابق را ندارد اما برای ماهایی که با گل آقا خاطره داریم دیدنش خالی از لطف نیست.

http://www.golagha.ir

میرسهیل هم رفت پیش اردشیری

2010-06-26T10:39:00.003+04:30

همشهری عزیزمان دکتر محمد معین در جایی گفته است: « بدون مجسمه هم میتوان در یاد جامعه ماند.» و این به شرطی است که مجسمه ای از یک نفر در ذهن مردم ساخته شود و جامعه هر روز با نگاه کردن به آن خود را بپروراند. آدمی که آب حیات نخورده است. مرگ از روز اول به دنبال او می دَوَد و در نهایت در آخرین روز خود را به او میرساند. گاهی زودتر و گاهی دیرتر. اما آنچه مهم است فرصتیست که انسان برای ساختن مجسمه ی خود دارد و اینکه چگونه این کار را انجام میدهد.
احتمالاً یکی از روزهای اولیه ی مهرماه 1340 بود که اولین بار معلم خطابش کردند. عنوانی که بعد ها معلوم شد چقدر برازنده اش بوده است. فرق است میان مدرس بودن و معلم بودن. شیمی درس میداد اما معلم اخلاق بود. همه مان با حفظ کردن جدول کاتی جون و آنی جون و واکنش هیدروژن و اکسیژنی که از دیدن هم آب میشدند شیمیدان شدیم و هیچ نفهمیدیم چطور در همین اثنا دلمان جایی میان همان کلاسها جا ماند بطوریکه هر زمان دلمان از دنیا میگیرد به مدرسه بیاییم و با دیدن آقای میرسهیلی که در حلقه ی شادمانی دانش آموزان از کلاس خارج میشود تمام خاطرات کودکی از جلوی چشمانمان رژه بروند و دوباره کودک شویم و یادمان برود که سالهاست نعمت نشستن پشت این میزها را از دست دادهایم.
باورم نمیشود که دیگر فریاد میرسهیل، میرسهیل بچه ها فضای مدرسه را پر نمیکند.
باورم نمیشود که دیگر کسی نیست که برایمان آواز شادمانه بخواند.
باورم نمیشود که دیگر شیمی مدرسه بزرگتر ندارد.
باورم نمیشود که دیگر نمیتوانم مقابلش بایستم و گله کنم که «آقای میرسهیل چرا ما را به شیمی علاقه مند کردی؟!!!»

هنر نزد ایرانیان است و بس

2010-06-17T15:17:00.001+04:30

عادات عجیبی داریم ما ایرانی ها و ادعاهای عجیب تر. همه ی ما این ادعا ها را شنیده ایم که اکثراً بی اساسند اما بسیاری از ما بدان اعتقاد داریم. همه ی اینها ناشی از یک نوع حس خود بزرگ بینی کاذب است که متاسفانه کل جامعه ما را در بر گرفته است. بسیار شنیده ایم که ایرانی ها زیباترین، باهوش ترین، مهمان نواز ترین، خلاق ترین، هنرمند ترین، متمدن ترین، قدیمی ترین، با فرهنگ ترین، خونگرم ترین و هزاران ترین دیگر در دنیا هستند. حال اگر به یکی از آنها بگویی که مثلا ما مشکل فرهنگی داریم یا هنر ما توانایی ارائه در سطح بین المللی را ندارد به وطن فروشی و غرب زدگی و بی هویتی متهم می شوی. ما تنها ملتی هستیم که در یک کشور جهان سومی دارای فقر شدید مادی و فرهنگی زندگی می کنیم و انتظاراتی در حد بزرگ ترین کشورهای جهان داریم و ادعاهایی حتی فراتر از آن. همه از مراتب وطن دوستی و وطن پرستی من آگاهند و اتفاقاً این نکات از همانجا نشات گرفته است. با سر در برف کردن و خود بزرگ پنداشتن نمی توان کاری از پیش برد. باید تلاش کرد. درست است که ما روزگاری بزرگترین و با فرهنگ ترین و متمدن ترین و هزاران ترین دیگر در دنیابودیم اما باید بپذیریم که با گذشت زمان ما به عقب بر می گردیم و دیری نمی گذرد که به زندگی بدوی روی بیاوریم گویی ملت ما سوار بر ماشین زمانیست که او را تا آغازین روزهای خلقت همراهی می کند. زمان آن رسیده ایت که این ادعاها را کنار بگذاریم و از این ماشین زمان نحس پیاده شویم و با بقیه ی ملت ها همراه تا راه تعالی را بپیماییم.

همازور کرفه کاران بیم

2010-06-01T23:32:00.003+04:30

دو اصل مهم در فرهنگ دینی ما وجود دارد، همازوری و فرشگرد. شاید درک مفهوم این دو اصل کمی دشوار باشد اما بطور خلاصه همازوری یعنی با هم بودن و همکاری در ساخت پایه های زندگی جمعی، یعنی یکدلی و همکاری کلیه ی هموندان جامعه. احترام و رعایت حقوق یکدیگر در عین تفاوت های فردی در اندیشه، هدف و روش. فرشگرد یعنی نو کردن. میگوییم از مردمانی باشیم که دنیا را نو می کنند. نو کردن دنیا باید از نو کردن خود آغاز گردد. نو کردن اندیشه ها، دوستی ها و مهربانی ها. این بر عهده ی ماست تا جهانی نوتر و بسامان تر از پیش بنا کنیم. از طرفی یکی از وظایف اساسی ما نیز شاد بودن است. شادی برای انسان آفریده شده است و غم به معنای نا دیده گرفتن داده های اهورایی پیرامونمان است. اگر به این چند نکته توجه کنیم بی شک زندگی بهتر از اینی خواهیم داشت.
خرداد چند روزیست که فرا رسیده است و ما چند سالیست که این به شعار ما تبدیل گشته است که: ما به خرداد پر از حادثه عادت داریم. پس همازور بیم، همازور کرفه کاران بیم، دور از وناه و وناه کاران بیم، شاد زیویم دیر زیویم تا زیویم به کام زیویم گیتی مان باد به کام تن مینو مان باد به کام روان اشم وهو وهیشتم استی اوشتا استی اوشتا اهمایی هیت اشایی و هیشتایی اشم.

ستاره سرخ گیلان

2010-05-15T14:27:00.001+04:30

خیابان اعلم الهدی میدان شهرداری را به سبزه میدان متصل میکند. اگر بنا باشد از میدان شهرداری وارد این خیابان شوی و به شرطی که پیاده روی سمت چپ را انتخاب کنی پس از برداشتن تنها چند قدم به سینما سپیدرود میرسی که با شکل و شمایل جدیدش بیشتر به یک پاساژ شبیه است تا سینما. روبروی درب همین پاساژ مرد میانسالی با موهای کم و چشمان روشن ایستاده است و با یک سینی بزرگ مشغول فروش موز میباشد. البته بیشتر اوقاتش به تکیه دادن به پست مخابرات توسی رنگ کنارش و صحبت کردن با دوستان میگذرد. همه چیز عادی به نظر می رسد مگر کاغذی که بر روی پست مخابرات نصب شده است و با خطی نه چندان خوب تاریخ بازی بعدی تیم فوتبال سپیدرود رشت را به اطلاع می رساند. بسیاری از طرفداران سپیدرود از همین قشر هستند، کاسبهای دسته چندمی که دل به تیم شهرشان بسته اند و بسیاری از درآمد ناچیزشان را هم برای بقای آن خرج میکنند. افرادی چون حسین موزی، رحیم سیگاری، عباس کفاش، تقی هندی و .... این افراد طرفداران واقعی و جدی فوتبال هستند. طرفدارانی که هرگز مغلوب هیاهوها و تبلیغات نشده اند و تیمی را که سالهاست هیچ جام یا نتیجه ی درخشانی در پرونده اش ثبت نشده را دوست دارند. همواره در نهایت ادب تنها به تشویق تیمشان پرداختهاند و ابتذال و انحراف شایع در ورزشگاههای کشور را برنتابیدهاند و شور و شعور یک گیلانیِ ورزشدوست را به نمایش گذاردهاند. این به عهده ی آنها نهاده شده است تا غرور شهرشان را حفظ کنند. قدیمی ترین تیم فوتبال در رشت یعنی سپیدرود که هوادارانش لقب ستاره سرخ گیلان را به آن میدهند رنگ پیراهنش را نه به خاطر شباهت با تیمهای پایتختنشین برگزیده است و نه اسطوره های وارداتی غرب. بلکه نشان خیزش سرخ مردم خاستگاهش است. امسال چهلمین سال تاسیس باشگاه سپیدرود رشت است و این چهلمین سال پیاپی است که سپیدرود تنها با حمایت توده های مردم به حیات خود ادامه میدهد و از هرگونه کمک مالی و معنوی مسئولین محروم است (البته بجز دورهی کوتاهی که برخی از نهادها تلاش کردند با استفاده از نام سپیدرود برای خود محبوبیت کسب کنند).

ریشه دارترین تیم شهر بارانیمان ریشه هایش را در قلب مردم محکم کرده است. سپیدرود تنها یک تیم فوتبال نیست بلکه هویت و غرور مردم رشت است که متاسفانه با عدم توجه مسئولین روزگار ناخوشی را سپری میکند. دیروز اما خبر خوشی شنیدم از صعود تیم محبوب شهرمان به دسته ی اول که جای بسی خوشوقتی است.

تیم فوتبال سپیدرود رشت در سال 1349 و با نام سلامتبخش پا به عرصه ی فوتبال کشور نهاد. این بدان معناست که این تیم از نظر قدمت با سرخ و آبی پایتخت همتراز است. دو سال بعد نام سپیدرود بر آن نهاده شد. نامی که تا کنون نیز بر جای مانده است و تحولات سیاسی-اجتماعی جامعه نتوانسته است آن را حذف کند. سالهای اوج قدرت سپیدرود اما بر میگردد به دهه های شصت و هفتاد که متاسفانه به دلیل عدم وجود لیگ سراسری در کشور فرصت قدرتنمایی پیدا نکرد و نیروی خود را در قالب تیم ممنتخب گیلان به رخ حریفان میکشید.

به یاد تمام کسانی که عشقشان را حرام بیگانگان و غرورشان را حراج زیاده خواهی زورمندان نکردند و با قلبی آکنده از میهن پرستی فریاد زده اند:

"سیپیدرود تو ایسی قهرمان گول بَزَن امِرِه یادگار"

شهید عشق

2010-05-08T11:13:00.000+04:30

اگر عاشق نباشی و به شیراز روی چیزی کم داری. شیراز را برای عشق ورزی ساختهاند. باغها و بستانها از یک سوی و خانهها و بناها از سوی دیگر همه حاصل عاشقی اند. اما گل سر سبد شیراز بی شک مقبرهی رندی عاشق پیشه است که عمر در طلب عشق بسر کرده و جان بر سر عشق نهاده است. گلندام محمد که از شاگردان و مریدان حافظ بوده و تمامی غزلیات وی را جمع آوری و مرتب نموده و دیوان حافظ را اینگونه که در اختیار ماست تدوین کرده است در مقدمهی غزلیات، حافظ را شهید می خواند:
«مولانا الاعظم السعید، المرحوم الشهید، مفخر العلما، نحاریر الادباء،...»
امیر تقی اوحدی نیز در کتاب عرفات العاشقین می نویسد:
«آنگاه که ماموران حکومت در پی فتوای فقها حکم قوی قضائیه به خانهی رند شیراز حمله نمودند تا وی را بازداشت نموده و به قتل برسانند، بانوان خانه ی حافظ، تمامی آثار و نوشته های وی را در چاه ریختند تا دست ماموران نیفتد»
اما سبب این خصومت فقها با حافظ در چیست که بر علیه او جبهه می گیرند و چنین او را تکفیر می کنند تا آنجا که کمر به به قتل او می بندند. حافظ در موردشان می گوید:
رقیب آزارها فرمود و جای آشتی نگذاشت

مگر آه سحر خیزان سوی گردون نخواهد شد؟
و در جایی دیگر:
رموز سرّ اناالحق چه دااند آند غافل

که منجذب نشد از جذبههای سبحانی

یا رب این زاهد خودبین که بجز عیب ندید

دود آهیش در آیینهی ادراک انداز

حافظا می خور و مستی کن و خوش باش، ولی

دام تزویر مکن چون دگران قرآن را

و بسیاری نمونههای دیگر که خبر از درگیری حافظ با زاهدان و فقها داشته است. گویی حافظ خود این آتش را افروخته و بر آن هیزم نهاده است:
مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ

چرا که وعده تو کردی و او بجای آورد

من نخواهم کرد ترک لعل یار و جام می

زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است

و البته خواننده آگاه است که همه ی اینها نشأت گرفته از مقام بالای عرفانی حافظ است که تمناها و وعدههای پوچ زاهدان را سخیف می شمارد:
چو طفلان تا کی ای واعظ فریبی

به سیب بوستان و جوی شیرم؟

بیا ای شیخ در میخانه با ما

شرابی خور که در کوثر نباشد
بشوی اوراق اگر هم درس مایی

که حرف عشق در دفتر نباشد

زاهد مکن از نسیه حکایت که به نقدم

یاریست چو حوری و سرایی چو بهشتی

هرچند که گاهی هم در ستایش می و معشوقه چنان می تازد که خماری و مجنونی را یارای مقابله با او نیست
پیاله بر کفنم بند تا سحر گه حشر

به می ز دل ببرم هول روز رستاخیز

چنان بزد ره اسلام غمزهی ساقی

که اجتناب ز صهبا مگر صهیب کند

بیار بادهی گلگون که پیر میکده دوش

بسی حدیث غفور و رحیم و رحمان گفت

زبان سرخ حافظ سرانجام سر سبزش بر باد می دهد و فقها را بر آن میدارد تا حکم تکفیرش را صادر کنند. هر چند که حافظ چند باری با رندی از این فتنه سر بسلامت میبرد لیک سرانجام همان میکنند که با همهی اهل معرفت کرند. حتی اگر برخی حافظ شناسان هم با این نظر موافق نباشند باید گفت که حافظ عاشقانه زیست و عاشقانه جان داد. او را یکی از بزرگترین معلمان عاشقی میدانند که قادر است عاشقان را در هر سطح معرفتی و شناختی راهنما باشد. عشق تقدیر الهی است که ممکن است هر کسی را مقهور خود کند و با خود به ناکجا آبادی ببرد که هیچ کس از آن باز نگشته است که کمال عشاق بر سر دار است.

بد رندان مگو ای شیخ و هُش دار

که با حکم خدایی کینه داری

آواز قو

2010-04-24T10:25:00.003+04:30

آواز قو نام یکی از داستانهای کوتاه چخوف است. وقتی شنیدم قرار است اجرای آن چند روزی روی پرده باشد بسیار لذت بردم. برای من که حجم وسیعی از مطالعات داستانیم را ادبیات روسیه و مخصوصا داستانهای کوتاه چخوف و گوگول و ... تشکیل می دهد(توضیح اینکه من در مجموع زیاد با ادبیات داستانی عجین نیستم و هر از چند گاهی سری به آن می زنم حال خودتان حجم وسیعی از این مقدار اندک را فرض کنید) دیدن یکی از آنها بر روی سن تاتر می توانست اتفاق خوشایندی باشد. کارگردان کشانی نامی بود از اهالی اصفهان که خود بازی هم می کرد گریم هم کار خودش بود همچنین طراحی صحنه و لباس و .... کل عوامل کار به شهادت بروشور سه نفر بودند که من مطمئنم یک نام در آن میان تنها به دلیل روابط قرار گرفته بود و بجز کشانی تنها فرد تقریبا موثر در کار بازیگری بود به نام اسفندمنز که تمام بازیش این بود که روی صحنه بصورت خمیده بایستد و البته گاهی هم بنشیند و زمانی که کشانی مشغول گفتن مونولوگ های به زعم خودش اعجاب انگیز و هنرمندانه است به او زل بزند و دستهایش را به هم بمالد و گاهی هم دیالوگ های کوتاه یا حرکاتی از او سر بزند که معلوم است هیچ اعتقادی به آنها ندارد و به واسطه ی متن یا اصرار کارگردان مجبور به این اداها شده است.

در مجموع اجرای خوبی از کار در نیامده بود اما نکات مثبتی هم داشت. اولاً تنها عملی بود که در این حوالی به مناسبت روز تاتر انجام می گرفت. ثانیاً گروه بصورت خصوصی اداره می شد و برای تمرین و اجرا کمکی از جایی دریافت نکرده بود که می توانست نوید بخش تاتر خصوصی در ایران باشد. ثالثاً برای مردمی که کمتر تاتر دیده اند می توانست شروع خوبی باشد برای آمدن به سالن های تاتر مزید بر اینکه استقبال تقریباً خوبی از این کار شده بود و اکثراً از اجرا راضی هم بودن. و من همچنان به توفیق تاتر در این مملکت امیدوارم.

ورزشگاه

2010-04-18T11:24:00.003+04:30

قرار است بخش گیلان نشریه مان پرونده ی ویژه ای با عنوان ورزشگاه را در شماره ی جدید خود کار کند. من هم قول دادم تا یک مطلب برایشان بنویسم اما نمی دانم چه بنویسم که هم اصول اخلاقی در آن رعایت شده باشد هم نوستالژی دوستان ورزشگاه رو را برانگیزاند و هم آنقدر مردانه نباشد که نیمی از مخاطبان را از دست بدهد (منظور جماعت زنان است که اگر نبودند نمی دانم مسئولین امنیتی و انتظامی و رسانه ای مملکت از چه راهی ارتزاق می کردند) اصلا مشکل اصلی ما همین راه ندادن زنان به ورزشگاه است. نمیدانم چرا تصور می کنیم کسانی که به ورزشگاه می روند با توده ی جامعه تفاوت چشمگیر دارند. همین مردم کوچه و بازاری که در سطح شهر مسائل عرفی را رعایت می کنند در ورزشگاه هم این کار را خواهند کرد مگر اینکه آنجا هم به نوعی تفکیک جنسیتی صورت گیرد و افراد خود را در جمع عده ای همجنس ببینند و .... حاصل اینکه همین راه ندادن زنان به ورزشگاه برای ما معضلی شده و دست ما را بسته است. مشکل بزرگتر اینجاست که مطلب را باید تا فردا تحویل سردبیر بدهم. پناه بر خدا

اخوانیات

2010-04-07T11:09:00.003+04:30

بخش مهم و جذابی از ادبیات فارسی را اخوانیات تشکیل می دهند. همیشه از خواندن آنها لذت بردم و همیشه دوست داشتم شعری در این فرم از خود صادر کنم اما هرگز مجال آن نبوده است تا اینکه در جستجو میان فایلهایم به قصیده ای برخوردم که گویی روزگاری به دوستی تقدیم کرده بودم و خود آن را به خاطر نداشتم. دوستی وبلاگی ساخته بود و در آن نوشته های شعر گونه اش را قرار می داد از قرار این دوست روزی شعری نیز خطاب به این جانب منتشر فرموده بود و این شعر او همزمان با مشروطی ای بود که برایش در دانشگاه حاصل شده بود. متاسفانه شعر دوستم را نیافتم و از او می خواهم اگر این مطلب را می خواند و شعر را نیز در دسترس دارد آن را در قسمت نظرات قرار دهد.

دوستی پیشنهاد کرده بود که من شعر نگویم و شعرهایی را نیز که در زمان گذشته گفته بودم منتشر نکنم. هرچند که نسبت به آن دوست ارادت خاصه ای دارم و نظراتش را از اعماق جان قبول دارم و نیز با توجه به اینکه توصیه ی اول را به جان بسته ام و دیریست که کاغذ و مرکب را حرام خط خطی هایم نمیکنم اما این اخوانیه را با اجازه ی او در اینجا به عنوان یک سند تاریخی (!) که نشان دهنده ی بخشی از روزگار جوانی ام است قرار می دهم.

و آن اخوانیه اینگونه است:

بگفتم روزی از رسم رفاقت
ز شعر و شاعری جانا حذر کن

به راه درس و مکتب کوش ای دل
حسودان را همه خونین جگر کن

ز نیرو و توان اندرونت
تمام دشمنانت در به در کن

بخوان هر روز و هر شب درسهایت
کتاب و جزوه هایت را زِ بر کن

زمین افکن تو دیو کاهلی را
به کوشش ماهِ من دفع خطر کن

هنر آن است کز کوشش بر آید
به پیش درسهایت این هنر کن

ز تلخی حاصلی جز غم نیاید
تمام زندگیت را شکر کن

چو روزی راه را بیراهه دیدی
خرامان عزم یک راه دگر کن

اگر آمد به پیشت کین استاد
کتاب شعرهایت را سپر کن

اگر دادند نمره هیچ، ورنه
سلیح دیگری را چاره گر کن

به زاری و به گریه ، داد و فریاد
سر و رویت به اشکِ دیده تر کن

به هر شکلی شده نمره بگیر و
به منزل دعوت از چندین نفر کن

بپا کن جشن عاشق پیشگی را
بدان جشن نکو ما را خبر کن

پس از آن از برای گردش حال
از این شهر جدایی ها سفر کن

برو شیراز شهر اطلسی ها
ز کاشان و ز قمصر هم گذر کن

چو از بوشهر و از بندِر*گذشتی
شبی را بر لب دریا بسر کن

از آنجا سوی کرمان و طبس شو
کویر لوت را زیرِ نظر کن

بیا سوی دیار چای و شالی
بدی و ناخوشی از سر بدر کن

چراغ شعر هایت را بیفروز
سرآغازش به نام دادگر کن

درونش نکته های نغز و شیرین
ز امید و ز شادی بیشتر کن

بگو شعری که جان را تازه سازد
بروی جمله آدمها اثر کن

خداوندا تو این یارم نگه دار
ورا با لطف خود فخرِ بشر کن

بازگشت

2010-04-03T17:31:00.002+04:30

عید را در سکوت کامل رسانه ای بسر بردم. تنها راه چند بار صفحه ی فیس بوک را از طریق موبایل چک کردم. ایام خوشی بود تازه آدم می فهمد بی خبری چه حالی می دهد. سال نو را هم از اینجا به تمام دوستانم تبریک می گویم. فعلاً همین

آیین ملی

2010-03-10T12:52:00.002+03:30

در پی وبگردی های اخیر به مطلبی برخوردم که جای بحث بسیاری دارد و پیش از این در جایگاههای متفاوتی شمه هایی از این بحث را مطرح کرده ام. مشابه این مطلب در جهان پیرامون ما بسیار است. موضوع افرادیست که می خواهند تغییر دین بدهند و به دینی غیر از آنچه با آن زاده شده اند بپیوندند. یکی از ادیانی که با استقبال زیادی هم در چند وقت اخیر مواجه شده است دین زرتشت است. این مساله به خودی خود دارای اشکال نیست و به عقیده ی من بسیار هم خوب است که انسانها راه خود را خودشان برگزینند چرا که اعتقاد درست به یک آیین که با تحقیق صورت گرفته است بسیار والاتر از اعتقاد کور و موروثی است و این امر می تواند حتی سطح معنویت را نیز در جامعه بالاتر ببرد و باعث کاهش بزه شود.
اما نکته ای که لازم می دانم مطرح کنم و در آینده بیشتر و با ابعاد وسیع تری بدان خواهم پرداخت این است که دین زرتشت علاوه بر اینکه یک آیین رهایی بخش جهانیست دین ملی ایرانیان نیز به شمار می رود و هر ایرانی با هر دین و آیین و مذهب بواسطه ی ایرانی بودن و بهره مند بودن از فرهنگ و رسوم ایرانی یک زرتشتی به حساب می آید. آیین زرتشت به دو شکل در ایران وجود دارد. یکی زرتشت دینی و دیگری زرتشت فرهنگی. به گمان من اگر مسئولین فرهنگی جامعه و بزرگان دینی زرتشتی با این دید به آیین زرتشت بنگرند بسیاری از مشکلات فرهنگی جامعه منجمله غرب گرایی مفرطی که در بین برخی جوانان مشاهده می شود مرتفع خواهد شد. اگر جوان ایرانی بتواند آیین های باستانی و هویت بخش خود را در مکان مقدسی چون آتشکده و با حضور شادمانانه ی مردم برگزار کند کمتر به مراسم مشابه غربی روی می آورد. به عقیده ی من لازم است بزرگان دینی زرتشتی اجازه ی ورود به اماکن مقدس را در روزها و جشن های ملی به همه ی مردم فارغ از دین و نژاد بدهند و مسئولان فرهنگی نیز به تبلیغ این مهم و حتی ساخت اماکن آیینی زرتشتی اقدام کنند.
به امید آن روز.

آخر هفته ای در یزد

2010-03-01T11:23:00.002+03:30

یزد در لغت از ریشه ی یسنا و یشت به معنای ستایش و نیایش است.در قدیم این شهر را دارالعباده نام نهاده بودند و اکنون ستاره ی کویر. یزد سرزمین یادگار های کهن آیینی ماست، سرزمین پیر سبز و پارس بانو. سرزمین لرک و شیرینی و سرزمین نوای زیبای یسنا.

فرصتی دست داده است تا آخر این هفته را در یزد و و در گرمای آتش فروزان آدریانش، آتش مهر آیینی را در دلمان روشن تر سازیم و در خنکای چک چک دمی از مشغله های روزمره بیاساییم.

اندکی در باب رسم الخط گیلکی

2010-02-21T12:35:00.000+03:30

پیشتر وعده کرده بودم که درباره ی شیوه ی نگارش یا رسم الخط گیلکی مطالبی را بیان کنم. واقعیت اینجاست که من در بسیاری از تعاملات اجتماعی با دوستان و اطرافیان بارها با این نکته مواجه شده ام که می گویند گیلکی زبان نوشتاری نیست و تنها کاربرد محاوره ای دارد یا اینکه مشاهده می شود بسیاری حتی علاقه مندان به زبان گیلکی از صورت نوشتاری آن گریزانند و بیشتر سعی در استفاده از این زبان بصورت محاوره ای دارند. این مساله به چند دلیل می تواند اتفاق بیفتد که به عقیده ی من رسم الخط مهمترین آنهاست.

حقیقت این است که رسم الخط کنونی فارسی ظرف انتقال واژگان گیلکی را ندارد. برای امتحان این مساله کافیست یک نوشته ی گیلکی را به یک گیلک زبان بدهید و از او بخواهید که آن را بخواند. مطمئناً نمی تواند این کار را با سرعت بالا و بدون درنگ انجام دهد و در بسیاری از موارد اگر متن حرکت گذاری نشده باشد اصلاً قادر به انجام این کار نمی باشد. حال تصور کنید همین متن به فردی که با زبان گیلکی آشنایی ندارد یا تنها آشنایی مختصری دارد داده شود. در مواردی نیز حتی درک مفهوم متن حرکت گذاری شده بسیار سخت می نماید. برای مثال فعل فَندَر (نگاه کن) را در نظر بگیرید. در این فعل دو فتحه وجود دارد که تلفظ آنها اندکی با یکدیگر متفاوت است. فتحه ی اول با فشار کمی بیشتر از فتحه ی دوم تلفظ می شود. حتی تلفظ حرف ف در این کلمه با کلمه ای مانند فوگوردَنه (واژگون کرد) متفاوت است. نکته ی جالب اینجاست که اگر همان فعل فَندَر را بخواهیم به صورت منفی به کار ببریم با مشکل اساسی در نوشتار مواجه می شویم. زیرا در شکل منفی شده ی فعل نیز با همان کلمه ی فَندَر مواجه ایم با این تفاوت که فتحه ی اول با فشاری تقریباً دو برابر شکل مثبت فعل تلفظ می شود. این تفاوت در تلفظ دو مصوت به ظاهر یکسان می تواند معنا را کاملاً دگرگون سازد.

مثال دیگر می تواند در مورد فعل وَاَشت (اجازه داد) مطرح شود. (از دوستی بخواهید این فعل را برایتان منفی کند، با جواب های جالبی مواجه خواهید شد) در این فعل با دو فتحه ی پشت سر هم مواجه ایم که نشان دادن آن در رسم الخط فارسی تقریباً ممکن نیست مگر با استفاده از همزه به عنوان پایه برای فتحه ی دوم که ممکن است تلفظ را دچار مشکل کند. مثال هایی از این دست فراوان است که با اندکی توجه به گفتار اطرافیان می توان آنها را دریافت. جالب اینجاست که تمام فتحه های به کار رفته در مثال های بالا با فتحه ای که مثلاً در کلمه ی بَج (برنج) استفاده می شود متفاوت است.

در زبان گیلکی حد اقل چهار نوع فتحه قابل شناسایی است که در رسم الخط فارسی تنها یک نشانه برای همه ی آنها وجود دارد که آن هم معمولاً استفاده نمی شود و کلمات بدون نشانه گذاری نوشته می شوند. حال این مشکل را می توانیم برای پنج مصوت دیگر و نیز کلماتی که از چند مصوت پشت سر هم بدون صامت تشکیل شدده اند تعمیم دهیم و تفاوت در تلفظ برخی از مصوت ها را نیز به آن بیافزاییم. نتیجه روشن است: رسم الخط فارسی جوابگوی نوشتار گیلکی نیست و این مساله باعث می شود گمان کنیم گیلکی صورت نوشتاری ندارد!!!

دو راه حل کلی برای این مشکل به نظر می رسد. اول اینکه رسم الخط فارسی را به گونه ای اصلاح کنیم که ظرفیت انتقال کلمات گیلکی را پیدا کند. تلاش های زیادی برای این کار صورت گرفته است و شیوه های اصلاحی گوناگونی ارائه شده اند که متاسفانه با توجه به عادت نوشتاری و محدودیت های تحریری افراد این راه حل نمی تواند بصورت عملی و گسترش یافته مورد نظر قرار گیرد. راه حل دوم استفاده از رسم الخط لاتین یا فونوتیک است که این راه حل نیز به دلیل عدم آشنایی عامه و این مساله که کلاً چشم مخاطب گیلانی با این نوع رسم الخط آشنا نیست زیاد عملی به نظر نمی رسد. اما به عقیده ی بنده راه حل مناسب تری نسبت به راه حل اول است. برای امتحان کافیست تلاش کنید یک پیامک به زبان گیلکی بفرستید.

از این جشنواره تا آن جشنواره

2010-02-20T14:34:00.002+03:30

چاره ای نداریم ما! جز آنکه به دنبال جشنواره ای بگردیم تا بتوانیم دیده شویم وگرنه با اجراهای کم و بیش در شهرستان و آن هم در یک سالن دانشجویی یا سالن دسته چندم عمومی امیدی نیست به پیشرفت.

هفته ی گذشته با نویسندگی و کارگردانی نمایش «پیس مرگ یزدگرد با اعمال شاقه» در جشنواره ی خاطرات تلخ و شیرینی دانشجویی شرکت کردم و خوشبختانه موفق شدم در هر دو بخش جایزه بگیرم اما مسئولان جشنواره فراموش کردند در مراسم اختتامیه بخش تاتر را برگزار کنند و ما جایزه مان را در هتل گرفتیم. تازه تندیس جشنواره را نیز گم کرده بودند که قول دادند با پست برایمان ارسال کنند.

اما نکته ی مهم تر همکاری ای بود که در بخش اختتامیه با ژوبین غازیانی و چند تن دیگر از اعضای گروه تاتر آبی (و دیگرانی چون شهرام نیک کار و مجید رحمتی و ...) داشتیم. قرار بود کل مراسم اختتامیه بدون مجری و با اجرای نمایش های پیوسته انجام شود. چیزهای خوبی آموختم و دوستانی نیز پیدا کردم و حرفهایی نیز زدیم و ارتباطاتی نیز برقرار شد و در مجموع همه چیز خوب پیش رفت. بسیار خوشحالم به خاطر این اتفاق.

از امروز تمرین کار جدیدی را با بچه های اصفهان شروع کرده ام که قرار است در جشنواره ی «کاخ بلند» به مناسبت هزارمین سال پایان سرایش شاهنامه فردوسی اجرا شود.

فعلا درس تعطیل. تا زمانی که صدای استاد راهنما در نیامده و از تاثیر مس فتالوسیانین بر پایداری فشاری احتراق در مشعل تی سوال نکرده است آزادم.

خسته ام

2010-02-14T12:03:00.000+03:30

روزهای سختی را پشت سر می گذارم
بعدا باز می نویسم....
خواستم بگویم زنده ام، همین

ممیزی ...

2010-01-26T13:33:00.002+03:30

بنا بود جشنواره ای دانشجویی در هفته ی آخر بهمن ماه در رشته های گوناگون هنری برگزار گردد. گروه تاتر ما نیز برای حضور اعلام آمادگی کرد. من هم به عنوان نویسنده و کارگردان شرع به کار کردم. داستان نمایش گروهی تاتری بود که بنا بود نمایش مرگ یزدگرد بهرام بیضایی را به اجرا در آورد. در آخرین لحظه و در حالی که صحنه آماده است و بازیگران با لباس در صحنه حضور دارند به علت نرسیدن یکی از بازیگران، اجرا لغو می شود و بازیگران از مردم به این دلیل عذر خواهی می کنند و قصد ترک صحنه را دارند که یکی از بازیگران پیشنهاد می دهد نمایش را بدون بازیگر غایب اجرا کنند و .... مجموع موقعیت های پیش آمده فضایی را مهیا می سازد که ضمن خلق موقعیت هایی کمدی به برخی از مسایل روز پرداخته شود. با اینکه گروه برگزار کننده ی جشنواره با طرح چند ایراد و اصلاح جزیی کلیت متن را تصویب کرده بودند اما متاسفانه ممیزی داخل دانشگاه از شرکت گروه ممانعت به عمل آورد و ما به جای تمرین نمایش در این هفته های پایانی مشغول جلب رضایت مسئولین برای شرکت در این جشنواره هستیم. در ضمن امتحان هم می دهیم. پروپوزال هم تدوین می کنیم. آب حوض هم اگر زیاد نباشد می کشیم ...

استعدادهای درخشان، قطعه‌ی چند؟ ردیف چند؟

2010-01-23T11:52:00.007+03:30

رضا امیر خانی عزیز بار دیگر نوشته است اما اینبار مرثیه ایست بر روزگاران خوش سمپادی مان! پس از خواندنش اشک در چشمانش جمع شد و ناخودآگاه به یاد مرثیه ای که فردوسی عزیز برای کشورم سروده بود افتادم. اینان روزگاری مام میهن را نابود کردند و اینبار خانه مان را. دیگر باید به مرثیه هایی که برای خانه و خانمانمان نوشته می شوند خو بگیریم.

در این خاک زرخیز ایران زمین — نبودند جز مردمی پاک دین

همه دینشان مردی و داد بود — وز آن کشور آزاد و آباد بود

چو مهر و وفا بود خود کیششان — گنه بود آزار کس پیششان

همه بنده ناب یزدان پاک — همه دل پر از مهر این آب و خاک

پدر در پدر آریایی نژاد — ز پشت فریدون نیکو نهاد

بزرگی به مردی و فرهنگ بود — گدایی در این بوم و بر ننگ بود

کجا رفت آن دانش و هوش ما — که شد مهر میهن فراموش ما

که انداخت آتش در این بوستان — کز آن سوخت جان و دل دوستان

چه کردیم کین گونه گشتیم خار؟ — خرد را فکندیم این سان ز کار

نبود این چنین کشور و دین ما — کجا رفت آیین دیرین ما؟

به یزدان که این کشور آباد بود — همه جای مردان آزاد بود

در این کشور آزادگی ارز داشت — کشاورز خود خانه و مرز داشت

گرانمایه بود آنکه بودی دبیر — گرامی بد آنکس که بودی دلیر

نه دشمن در این بوم و بر لانه داشت — نه بیگانه جایی در این خانه داشت

از آنروز دشمن بما چیره گشت — که ما را روان و خرد تیره گشت

از آنروز این خانه ویرانه شد — که نان آورش مرد بیگانه شد

چو ناکس به ده کدخدایی کند — کشاورز باید گدایی کند

به یزدان که گر ما خرد داشتیم — کجا این سر انجام بد داشتیم؟!

بسوزد در آتش گرت جان و تن — به از زندگی کردن و زیستن

اگر مایه زندگی بندگی است — دو صد باره مردن به از زندگی است

بیا تا بکوشیم و جنگ آوریم — برون سر از این بار ننگ آوریم

هفته ی تاتر

2010-01-20T14:32:00.003+03:30

از جمعه ی همین هفته بیست و هشتمین جشنواره ی تاتر فجر شروع به کار می کند و این در حالیست که من باید فرمولهای شیمی آلی را برای امتحان هفته ی آینده ام حفظ کنم! به خاطر ندارم که جشنواره تاتری بوده باشد و من بتوانم با خیال آسودده به اجرای نمایش های آن بنشینم. به هر صورت پیشنهاد می کنم این جشنواره را از دست ندهید. بر نامه های جشنواره بدین شرح است و می توانید بلیت جشنواره را از اینجا پیش خرید کنید. موفق و پیروز باشید جای من را نیز خالی کنید

سلام آقای میناسیان

2010-01-14T14:35:00.009+03:30

دوران کودکیم پر است از همنشینی ها و گفتگوهایی که از روزگاران قدیم تر آمده بود. پدر بزرگم که آقاجان صدایش می کردیم سرشار از خاطره بود و من تشنه ی شنیدن. خاطرات تلخ و شیرینی که یا خود تجربه کرده بود و یا از بزرگترهایش شنیده بود.خاطراتش همه عاشقانه بودند. من هر روز مملو از احساس میشدم و هر روز عاشق تر. عشق به همنوع، به میهن، به آزادی، به هرآنچه خوب است و هر آنکس که خوب می اندیشد. زیباترین خاطره ها اما خاطره ی یک دوستی بود! دوستی آقاجان و آرسن میناسیان یا به قول خودش موسیو آرسن! مردی ارمنی که به دين و اعتقادات همشهری هايش احترام ميگذاشت ، در مراسم تاسوعا ، عاشورا و چهل منبر شرکت ميکرد، به هر مسجدی که وارد ميشد مردم به احترام اواز سرجايشان بلند می شدند و برايش صلوات ميفرستادند!!! اما این موسیو آرسن که بود؟!!
آرسن ميناسيان در سال 1295 خورشيدی درخانواده ای ارمنی در شهر رشت بدنيا آمد.
تحصيلاتش را در مدرسه ارامنه انوشيروان رشت شروع، و در همان مدرسه به پايان رساند .
چهارده سالش بود به عضويت انجمن اخوت در آمد ، انجمن اخوت بعد از مشروطه افتتاح شده بود و در آن گروهی از انسانهای باسواد و آزادی خواه به فعاليت در حوزه های اجتماعی و فرهنگی ميپرداختند .
آرسن در دوران تحصيل علاقه ای شديد به شيمی پيدا کرد و در همين راستا بعد از اخذ ديپلم به قزوين رفت و در داروخانه ای مشغول به کار شد .
آرسن عاشق " مارو " دختر داروخانه دار شد، با او ازدواج کرد . بعد از چند سال دوباره به رشت بازگشت و به ساختن دارو در اين شهرمشغول شد .
بعد از رفتن موسیو از قزوين، پدر زنش خدا را شکر کرد که آرسن او را ترک کرد ، چون او به بيماران يا مجانی دارو ميداد و يا مبلغی ناچيز از آنان دريافت ميکرد ، همين امر داشت کم کم باعث ورشکستگی پدرِ مارو ميشد.
موسيوکه يک داروساز تجربی بود شروع به ساختن داروهای تخصصی کرد و دارو ها رابه داروخانه ها ميفروخت و از اين راه داروخانه چی های رشت پول هنگفتی به جيب ميزدند ، آرسن که که ديد از زحمات او عده ای سود جو به پول رسيدند خود تصميم گرفت داروخانه ای تاسيس کند.
آرسن داروخانه کارون را افتتاح کرد ، هدفش از افتتاح داروخانه کارون اين نبود که دست واسطه را کوتاه کند و خود پول به جيب بزند بلکه ، داروها را به همان قيمت که برايش تمام ميشد بدست مردم برساند.
با شروع جنگ دوم جهانی و اشغال ايران توسط نيروهای متفقين ، بيکاری و گرانی گريبان مردم ما را نيز گرفته بود و اين امر سبب شده بود تا بسياری از بيماران توان خريد دارو را از دست بدهند ولی آرسن بی آنکه منتی روی سرشان بگذارد ، دارو را مجانن در اختيارشان ميگذاشت.
آرسن مردی بود نيکوکار ، پاک و امين مردم، هر که در رشت سراغ يک مسلمان واقعی را ميگرفت به او آدرس موسيو را می دادند.
شبانه به تهران ميرفت مواد اوليه داروها را تهيه ميکرد به رشت بازمی گشت و تا پاسی از شب در داروخانه مشغول ساختن دارو ميشد و همين شب بيداری ها، او را به اين فکر انداخت تا داروخانه را شبها نيز باز نگه دارد و بدين طريق اولين داروخانه شبانه روزی گيلان و ايران داير شد.
کی از مشتری های داروخانه که برای مادر پيرش از آرسن دارو ميگرفت، روزی سر درد دل را با اوباز ميکند، و از سرنوشت مادرش که زمنگير بود و احتياج به مراقبت شبانه روزی داشت ميگويد و آرسن که تشنه خدمت به مردم بود با شنيدن صحبتهای آن مرد به فکر تاسيس خانه سالمندان ميشود.
با تاسیس خانه سالمندان و معلولین آرسن دیگر توان اداره ی داروخانه را نداشت و آن را به آقای ابریشمچیان (انسانی خیر که هزینه ی ساخت دانشکده ی انسانی و بسیاری دیگر از اماکن در دانشگاه گیلان را تقبل کرده است) واگذار نمود و از 5 هزارتومانی که بابت داروخانه ميگرفت 2 هزارتومان را به مادر و همسرش می داد وبقيه را صرف خانه سالمندان می کرد.
موسیو آرسن از بیماری تنگی نفس رنج می برد اما کمتر کسی از این مساله آگاهی داشت سرانجام در 14 فروردين سال 1356 هنگامیکه مانند روزهای ديگر در آسايشگاه مشغول به کار بود از پا افتاد و هنوز ساعت به 10 شب نرسیده بود که موسیو آرسن از دنیا رفت.
خبر از دست رفتن آرسن در تمام شهر پيچيد ، مردم به سر و جانشانان می زدند کس نبود که از شنيدن اين خبر متاثر و ناراحت نشود آن روز شهر چهره عاديش را از دست داده بود ، مردم دسته دسته از ميدان شهرداری به طرف خيابان سعدی می رفتند تا به مدرسه ارامنه برسند.
عده زيادی نيز به سليمانداراب رفته بودند تا پيکر بی جان اين ارمنی مهربان را تا آرامگاه ابديش همراهی کنند ، در نيمه های راه مردم تابوت را از ماشين بيرون آوردند ، روی شانه هايشان حمل ميکردند و دائما صلوات و لا الالله ميفرستادند.
مغازه داران مسير با ديدن صحنه مراسم کرکره هايشان را پائين ميکشيدن وبه انبوه سوگواران ميپيوستند ، شهر به حالت نيمه تعطيل درآمده بود.
وضعيت طوری شده بود که رشته کار مراسم از دست همشهری های ارمنی خارج شده بود ، مردم ميخواستند آرسن را به آرامگاه مسلمانان ببرند ولی ارامنه شريف شهر به هر تلاشی که بود تابوت را به مدرسه ارامنه رسانند و همانجا به خاکش سپردند. موسیو آرسن نیاز به بارگاه و آرامگاه ندارد. (هر چند کسی هم تا کنون دست به کار نشده است گویی پس از مرگش پی برده اند که او مسلمان نبوده و ارمنی بوده است) اما شایسته است جوانان رشتی راه این همشهری آزاد اندیششان را پی بگیرند و شهرمان را بار دیگر سرشار از مهربانی و همنوع دوستی کنند.

آرسن! منـئـک کـزی پـنـاف چـی بيـدی مـورنـاک(جمله ای به زبان ارمنی به معنای آرسن هرگز فراموشت نخواهیم کرد)*

* با تشکر از آندره کوپه ليان، ساسان ورتوان و سایت شمالی ها

سوگنامه فردوسی درباره‌ی فرهنگ ایران

2010-01-10T13:13:00.002+03:30

«هـمانا که آمــد شــما را خبــر
که ما را چه آمد ز اخـتر به سـر

از این مار خوار اهریمن چهـــرگان
ز دانایی و شــــرم بـــی بهرگـان

نه گنج و نه نام و نه تخت و نـــژاد
همی داد خواهند گیتــــی به بـاد

از این زاغ ســاران بی آب و رنـگ
نه هوش و نه دانش نه نام و نه ننگ

هم آتـــــش بــمردی به آتشـــکده
شـــدی تیره نوروز و جـشن سده

نه تخت و نه دیهیم بینی نه شهر
ز اخــتر هـــمه تــازیان راست بر

برنــجـــد یکی دیــــگـری برخــورد
بــــداد و بــــبـــخش هـمی ننگرد

پیاده شود مـردم جـــنگ جـــوی
سوار آنک لاف آرد و گفـت‌و‌گـوی

شود خار هر کـس که بد ارجمند
فرومـــــایـــه را بـخـت گـردد بلند

کشاورز جنگی شـود بــی هنــر
نــــژاد و بـزرگی نـــیـــــاید به بر

ربــایــد هـمی این از آن آن از این
ز نـــفـــریــــن نــــدانـنـد باز آفرین

هــمــه گنــج ها زیر دامــن نــهنـد
بمیـرند و کوشش به دشمن نهند

زیان کسان از پـی سـود خویش
بجــویــند و دیــن انــدر آرند پیش

بــریــزند خــون از پــی خواســتــه
شــود روزگــار مــهــان کـــــاسته

...

همه بوم ایـران تو ویـــران شــمـــر
کـنام پـلــنگان و شـیــران شــمــر

پـــــر از درد دیـــــــدم دل پارســـــا
که اندر جـهــان دیـــو بــد پادشاه

نــــمانــیــم کـیـن بوم ویــران کنند
هـمـی غارت از شهـر ایران کنند

نـــــخوانـنـد بر ما کــــسـی آفــرین
چـــو ویـــران بود بوم ایــران زمـــین

دریغ است ایران که ویـــران شـــود
کــنــام پــلنــگان و شــیران شــود

همه سربه سر تن به کشتن دهیم
از آن به که ایران به دشمن دهیم

چو ایـــران مبـــــاشد تـن من مباد
در این مرز و بوم زنده یک تن مباد»!

میترا و گردونه ی مهر

2010-01-10T12:23:00.004+03:30

پیشتر وعده کرده بودم درباره ی ارتباط نشان گردونه ی مهر با باورهای نجومی مطلبی بنویسم از جایی که نظر بنده با آقای غیاثآبادی مشابهت زیادی دارد و مدت زمان زیادی نیز از وعده ام گذشته است در زیر نظر ایشان را در این باره ذکر می کنم بعد ها تفاوت های پنداشت خودم با آن و نقد های وارده را نیز بیان خواهم کرد.
مشغله ی کاریم به گونه ایست که متاسفانه کمتر می توانم بر روی مسائل مورد علاقه ام تمرکز داشته باشم.
این هم مطلب آقای غیاث آبادی در تارنمای شخصیش به آدرس http://www.ghiasabadi.com
«

نام «میترا» در فرهنگ و ادبیات ایرانی حضوری چشمگیر داشته است و به مرور زمان با ایزد مهر، خورشید، مهربانی و دوستی، پیوند عمیق یافته است. اما پیش از آنکه کارکردهای میترا جلوه‌های گوناگونی پیدا کند، بیشتر با ویژگی «روشنایی همیشگی» شناخته می‌شده است.

منابع موجود نشان‌دهنده این است که ستاره قطبی باستانی، خاستگاه باورهای مربوط به میترا بوده است و بی‌تردید برای پیشینیان دوستدار پدیده‌های کیهانی، وجود ستاره‌ای دائمی که هیچگاه طلوع یا غروب نمی‌کرده است، تا چه اندازه می‌توانسته مهم و جالب جلوه کند.

به گمان نگارنده، سرچشمه باور به میترا و گردونه میترا در میان ایرانیان و هندوان باستان، عبارت بوده از ستاره قطبی و دو صورت فلکی پیراقطبی به نام‌های خرس بزرگ و خرس کوچک (دب اکبر و دب اصغر).

می‌دانیم که قطب آسمانی در هر 25800 سال یک‌بار بر دور قطب دایره‌البروج می‌گردد و امروز در کنار ستاره جدی قرار دارد. اما در حدود پنج‌هزار سال پیش، قطب آسمانی در کنار ستاره سرخ‌رنگ «ذیـخ» از صورت فلکی اژدها (ثعبان) بوده است. در آن زمان این ستاره قطب آسمانی زمین بوده و مانند ستاره قطبی امروزی در جای خود ثابت و بی‌حرکت ایستاده و در همه شب‌های سال دیده می‌شده و هیچگاه طلوع و غروب نمی‌کرده است. این ستاره در میانه دو صورت فلکی خرس بزرگ و کوچک واقع شده است و این دو صورت فلکی در هر شبانروز یکبار بر دور آن می‌گردیده‌اند. این گردش، نگاره باستانی چلیپا یا صلیب شکسته را در آسمان رسم می‌کرده که به عنوان «گردونه میترا» دانسته می‌شده است.

در برخی نگاره‌های کهن، نقش صورت فلکی خرس بزرگ را آشکارا به مانند گردونه چهار اسبه که نماد میترا بوده است، رسم کرده‌اند. همچنین نگاره میترا را به گونه مردی که پرتوهای نورانی بر گرد سرش دیده می‌شود، نشان می‌داده‌اند. اما پس از پنج‌هزار سال پیش و هنگامی که این ستاره از قطب آسمانی فاصله می‌گیرد، این فاصله منجر به گردش این ستاره به دور نقطه قطب آسمانی و ترسیم دایره یا حلقه کوچکی می‌شود که سرچشمه پیدایش باوری به نام «حلقه مهر/ حلقه پیمان» است.

نام مهر در متون ادبیات فارسی برای قبه‌ای که بر فراز خیمه و خرگاه، علم و چتر نصب می‌کرده‌اند هم بکار رفته است که شباهت ستاره قطبی با این قبه‌ها نیز توجه برانگیز است. در مهریشت اوستا، عبارت‌های «در فرازنای آسمان ایستاده» و «بخواب نرونده» اشاره اشکاری به ستاره قطبی است: «می ستاییم مهر دارنده دشت‌های پهناور را، آن بلندبالای برومندی که در فرازنای آسمان ایستاده و نگاهبانی نیرومند و بخواب نرونده است . . . میترا همه مردمان را با چشمانی که هیچگاه بسته نمی‌شوند، می‌نگرد».

به همین دلیل که میترا، نقطه ثقل آسمان و ستارگان بوده است و از دید ناظر زمینی، همه ستارگان و صورت‌های فلکی بر گرد او می‌چرخیده‌اند، میترا را سامان‌دهنده هستی و برقرارکننده و پاسبان قانون و هنجار کیهانی و نظام حاکم بر جهان و بعدها او را ایزد روشنایی و راستی و پیمان و حتی محبت می‌دانسته‌اند.

فردیناند یوستی در Iranisches Namenbuch حتی واژه میترا را به معنای «روشنایی همیشگی» می‌داند. بعدها از باورهای منسوب به ستاره میترا، دینی موسوم به میترا پرستی/ مهر پرستی (با میترائیسم اشتباه نشود. میترائیسم، گونه غربی‌شده آن است) به وجود می‌آید که در سده یکم پیش از میلاد، در دوره پادشاهی اشکانیان، به غرب آناتولی و روم راه یافت. این دین توسط لژیون‌های رومی که با فرهنگ ایرانی آشنا شده بودند، در سرتاسر سرزمین‌های غربی و اروپا منتشر شد و بعدها آیین‌ها و مراسم و به ویژه تقویم آن در دین تازه مسیحیت نفوذ کرد.

در اینجا به این نکته هم باید اشاره کرد که واژه «میلادی» برای تقویمی به همین نام کافی است و افزودن «میلاد مسیح» به آن درست به نظر نمی‌رسد. چرا که منسوب کردن میلاد به میلاد مسیح، در اواخر سده چهارم میلادی از سوی دستگاه روحانیت مسیحی روم روی داد. در آثار ایرانی و از جمله در «آثار‌الباقیه» نوشته ابوریحان بیرونی، منظور از میلاد، «میلاد خورشید» دانسته شده است و آشکار است که این نام با شب چله و جشن زایش خورشید در پیوند است. از سوی دیگر جالب است که به روایت بیرونی، نام نخستین ماه سال در تقویم کهن سیستانی که از ابتدای زمستان آغاز می‌شده، «کریست» بوده است که گمان می‌رود واژه کریسمس نیز از آن برگرفته شده باشد.

هزار سال پس از آن واقعه ی بزرگ

2009-12-30T09:19:00.002+03:30

« سر آمد کنون قصه ی یزدگرد/ به ماه سپندارمذ روز ارد
ز هجرت شده پنج هشتاد بار/ که پیوستم این نامه شاهوار»
این دو بیت از شاهنامه سبب شده اند تا با اندکی تامل به تاریخ پایان سرایش شاهنامه پی ببریم. بر این مبنا فردوسی پایان سرایش شاهنامه را روزارد از ماه سپندارمذ و آن هم زمانی که هشت دوره ی پنج ساله از هجرت گذشته است اعلام می کند. با چند توضیح کوچک، این تاریخ نمود روشن تری برای ما می یابد:
1) ماه سپندارمذ دوازدهمین ماه از ماههای باستانی ایران است که امروزه به شکل مختصر شده ی اسفند خوانده می شود. اسامی این ماه ها به ترتیب عبارتند از: فروشی، اشاوهیشتا، هئورتات، تشتر، امرتات، خشتره وئیره، مترا، اپام، آتر، دئنه، وهمن، سپندارمذ
2) ایرانیان باستان برای هر روز از ماه نامی مقدس در نظر گرفته بودند که ریشه در اعتقادات و آیین های آنان داشت. در این نوع گاهشماری روز بیست و پنجم از هر ماه را ارد می نامیدند.
3) در گاهشماری باستانی ایرانیان هر ماه دارای سی روز بوده است که دوازده ماه در مجموع سیصد و شصت روز از سال را می ساخته اند و پنج روز اضافه به عنوان بهیزک یا پنجه دزدیده شده به نام گاتهای اوستا نامگذاری می شده است.
4) در تقویم کنونی ایران زمین شش ماه اول سال سی و یک روزه محاسبه م شوند لذا روز ارد یا بیست و پنجم اسفند ماه برابر خواهد بود با روز شانزدهم اسفند ماه کنونی
5) در زمان سرایش شاهنامه ی فردوسی حساب سال بر مبنای سال قمری و مبدا آن نیز هجرت پیامبر بوده است. با توجه به اینکه فردوسی نیز هجرت را مبنای محاسبه ی سال قرار داده است باید سال را قمری محاسبه کنیم.
6) سال چهارصد (پنج ضربدر هشتاد) هجری قمری با احتساب کمبود طول سال قمری نسبت به خورشیدی و محاسبه ی کبیسه ها برابر با سال سیصد و هشتاد و هشت هجری خورشیدی می شود.
با کنار هم قرار دادن ملاحظات بالا به تاریخ نوزدهم اسفند سال سیصد و هشتاد و هشت هجری خورشیدی می رسیم که با یک حساب سر انگشتی می توان دریافت که نوزدهم اسفند ماه امسال برابر با هزارمین سالگرد پایان سرایش شاهنامه ی فردوسی است. همین مساله سبب شده است تا یونسکو هزاره ی فردوسی را به عنوان یکی از رویدادهای مهم فرهنگی جهان در سال 2010 به تصویب برساند کاری که متاسفانه در زادگاه او و در رابطه با سال 1388 انجام نشد.
اهمیت شاهنامه ی فردوسی در زبان فارسی بر کسی پوشیده نیست اما یک مساله ذهن بسیاری از دوستداران فردوسی را می آزارد. پیشتر در نقد شاهنامه ی جنیدی چند خطی در این باب نوشته بودم و اکنون از زاویه ی دیگری ان را مختصراً مورد بررسی قرار می دهم. این دلخوری چیزی نیست جز افسانه ی سرایش شاهنامه ی فردوسی به سبب دریافت هدیه از محمود غزنوی . می گویند محمود به دنبال فردی برای به نظم کشیدن داستان شاهان باستان می گشته است و فردوسی این کار را می پذیرد و محمود نیز می پذیرد که به ازای هر بیت یک دینار بدهد و عهد می شکند و به جای دینار درهم می دهد و.... همانطور که گفته شد سال پایان سرایش شاهنامه 400 هجریست و می دانیم که فردوسی سی تا سی و چنج سال از عمرش را صرف سرایش آن کرده است:
« سی و پنج سال از سرای سپنج/ بسی رنج بردم به امید گنج »
« بسی رنج بردم در این سال سی/ عجم زنده کردم بدین پارسی »
بنا بر این آغاز سرایش شاهنامه باید حدود سال 365 – 370 بوده باشد و این در حالیست که دوران سلطنت محمود از 389 تا 421 هجری است یعنی حداقل 19 سال پس از آغاز سرایش شاهنامه. از سوی دیگر تولد فردوسی را حدود 329 هجری می دانند یعنی در زمان پایان یافتن شاهنامه او بیش از هفتاد سال سن داشته است. با توجه به امکانات آن زمان بسیار بعید به نظر می رسد که فردوسی هفتاد و چند ساله شاهنامه به بغل بزند و مسیر هزار کیلومتری توس تا غزنین را به امید سیم و زر بپیماید و بعد نا امید به وطن بازگردد و در نکوهش محمود شعر بگوید و چه و چه !!! فردوسی که از ملاکین دیار خود بود و در جوانی باغ و کشتزار را برای سرایش شاهنامه رها کرده بود و هر چه داشت به پای گردآوری شاهنامه خرج کرده بود حال در پیری چنان مفلس و بی هویت شده است که به بهانه ی دریافت چند سکه ماه ها راه بپیماید، ستایش نامه بنویسد، چاپلوسی کند و با آنکه می داند شاهنامه سراسر نکوهش ترکان (با آذری ها اشتباه نشود. ترکان مردمانی چینی تبار ساکن شرق ایران بوده اند.) است آن را به پادشاهی ترک هدیه کند، غریب و باور نکردنی است.
البته این احتمال نیز وجود دارد که نسخه ای از شاهنامه به همراه چند بیت افزوده به همراه پیکی به دربار محمود فرستاده شده باشد تا از حمایت های معنوی و بعضاً مالی بهره گیرد و گسترش یابد اما بی جواب باز گشته باشد.

محرم

2009-12-16T12:45:00.003+03:30

باز محرم آمد
این ماه سمبل ایستادگی و طغیان روح ایرانیست به تجاوز عرب
فارغ از هر اتفاقی که در کربلا افتاده است ایرانیان تلاش کرده اند نارضایتی خود را در قالب آیین های محرم ابراز کنند و به احیای بخشی از آیین های باستانی خود بپردازند. آیین هایی که در جای جای ایران از روزگاران کهن بر جای مانده است. محرم یادگار سوگ سیاوش است. گیلانیان شب قبل از عاشورا از خانه خارج می شوند و در کوی و برزن آتش می افروزند و خوراک های پاک به آتش می بخشند و به پاسبان آن هدایای نقدی می دهند. هیچ ناپاکی حق ورود به این آتش را ندارد و هیچ کس نیز نباید آن را خاموش کند تا آنکه در سپیده دم آتش خود خاموش گردد و خاکسترش با باد به آسمان ها رود. روزگار به یاد ماندنی ایست محرم

روز دانشجو

2009-12-07T14:26:00.003+03:30

نام دانشجو در کشور ما همواره با اعتراض، تجمع، تحصن، جنبش و ... اجین بوده است. بسیاری دانشجو را نماد اعتراض به وضع موجود و پیشرو در اصلاح امور کشور می دانند. به همین سبب همواره روز دانشجو که به پاسداشت نخستین شهدای جنبش دانشجویی نامگذاری شده است زیاد خوشایند حاکمان نبوده و همواره تلاش داشته اند این روز را به شکلی خودخواسته برگزار نمایند. از طرفی همه ی طیف های گوناگون سیاسی-دانشجویی نیز سعی در مصادره کردن این روز به نام خود دارند. شاید یکی از دلایلی که روز دانشجو را زیباتر از سایر مناسبت های سال می کند همین تقابل آراء و اندیشه ها دربرگزاری این روز باشد. به هر صورت روز دانشجو روز فریاد است. فریاد برای داشتن فردایی بهتر
یادمان باشد که همیشه وضع بهتری نیز وجود دارد که باید برای رسیدن به آن تلاش کرد
زنده باد دانشجو

مرام جنگل

2009-11-29T11:41:00.003+03:30

یازدهم آذر ماه هر سال یادآور رشادت های فردیست که به عشق توده های رنج دیده ی جامعه اش زیسته ، برای آنان مبارزه کرده و در راه آنان جان باخته است. میرزا کوچک جنگلی (عنوان خان را بنا بر توصیه ی شیون فومنی ذکر نکردم: میرزای خان چیه؟ خان اونه کوچیکه کونه / خان اونه کی مردومه خونه به شیشه دوکونه) مردی از تبار مبارزان و فدائیان خلق و دل بسته ی سرزمینش بود و به همین دلیل هرگز حاضر به کنار آمدن با بلشویک های روس نشد. او ایران سوسیالیستی را می خواست چرا که گمان می کرد از این راه به برابری طبقاتی می رسد (ذکر این مطالب تائید مرام کمونیستی از جانب من نیست اما ذکر این نکته لازم است که در آن زمان گفتمان عدالت گرای غالب بر مبنای کمونیسم و سوسیالیسم مطرح می شد) او که خود بنیانگذار جمهوری شوروی ایران بود در انتها با کودتای طرفداران بولشویک ها از حاکمیت خارج شد و راه جنگل را در پیش گرفت و تا پایان عمر برای رسیدن به آرمانش تلاش و مبارزه کرد. میرزا و یارانش زمانی که در جنگل بودند بیانیه ای با عنوان مرام جنگل که در واقع خط مشی و مسیر فکری مبارزان را روشن می ساخت منتشر کردند که برای آشنایی دوستان با روحیات و تفکرات میرزا ذکر می شود*

آسایش عمومی ونجات طبقات زحمتکش ممکن نیست مگر به تحصیل آزادی حقیقی و تساوی افراد انسانی بدون فرق نژاد و مذهب در اصول زندگانی و حاکمیت اکثریت بواسطه ی منتخبین ملت-پیشرفت این مقاصد را فرقه "اجتماعیون" بموارد ذیل تعقیب مینمایند
ماده اول
1-حکومت عامه و قواء عالیه در دست نمایندگان ملت جمع خواهد شد
2-قواء مجریه در مقابل منتخبین مسؤول بوده و تعیین آنها از مختصات نمایندگان متناوب ملت می باشد
3-کلیه افراد بدون فرق" نژاد" و"مذهب" از حقوق مدنیه بطور "مساوی" بهره مند خواهند بود
4-آزادی تامه افراد انسان در استفاده از قواء طبیعی خود
5-الغاء کلیه شئون و امتیازات
ماده دوم-حقوق مدنیه
6-مصونیت شخص و مسکن از هر نوع تعرض و حریت اقامت و مسافرت
7-آزادی فکر، عقیده، اجتماعات، مطبوعات، کار، کلام(بیان)
8-هریک از افراد ملت که بسن شصت سالگی برسد از طرف حکومت حقوق تقاعد خواهد گرفت و در مقابل آن ترویج ادبیات و اصلاح اخلاق جماعت را عهده دار خواهد بود
9-تساوی زن و مرد در حقوق مدنی و اجتماعی
ماده سوم-انتخابات
10-انتخابات باید عمومی و متناسب و مساوی و مستقیم باشد
11-هر یک از افراد 18 ساله حق انتخاب کردن و 24 ساله حق انتخاب کردن و انتخاب شدن را دارا هستند
ماده چهارم-اقتصاد
12-منابع ثروت از قبیل خالصجات، رودخانه ها، مراتع جنگلها، دریاها، معادن، طرق و شوارع و کارخانجات جزء علاقه عمومی است
13-مالکیت اراضی با ملاحظه ی تأمین معیشت عمومی تا حدی تصدیق می شود که حاصل آن عاید تولید کننده شود
14-ممنوع بودن انحصار و احتکار ارزاق و سرمایه
15-تبدیل مالیات های غیر مستقیم به مستقیم تدریجاً
ماده پنجم-معارف. روحانیت. اوقاف
16-تعلیمات ابتدائی برای کلیه اطفال مجانی و اجباری است
17-تحصیلات متوسطه و عالیه برای اطفالیکه استعداد داشته باشند مجانی و حتمی است
تبصره- محصلین در انتخاب هر فنی از فنون آزادند
18-انفکاک روحانیت از امور سیاسی و معاشی
19-دیانت چون از عواطف قلبیه است باید مصون از تعرض باشد
20-ضبط و اداره کل اوقاف در دست عامه و تخصیص عواید آنها به مصارف عمومی و امور خیریه و صحیه و تأسیس کتابخانه های عمومی
ماده ششم-قضاوت
21-قضاوت باید سریع، ساده و مجانی باشد
22-تبدیل تنبیهات به اصول تکدیری
23-حبس مقصرین باعمال شاقه باید به مدرسه و دارالتربیه اخلاقی تبدیل شود
ماده هفتم-دفاع
24-ورزش و مشق نظامی برای مدارس ابتدائی و متوسطه اجباری است
25-برای تحصیل فنون نظام، مدارس عالیه تأسیس خواهد شد
26-در مقابل تهاجمات ضد اصول اجتماعی و تجاوزات کشور ستانی، دفاع از وظایف عمومی و اجباری است
ماده هشتم-کار
27-ممنوع بودن کار و مزدوری برای اطفالیکه سنشان به 14 سال نرسیده
28-برانداختن اصول بیکاری و مفتخواری بوسیله ی ایجاد مؤسسات و تشکیلاتی که تولید کار و شغل می نماید
29-ایجاد و تکثیر کارخانجات با رعایت حفظ الصحه کارگران
30-تجدید ساعات کاردر شبانه روز منتها به هشت ساعت-استراحت عمومی و اجباری در هفته یک روز
ماده نهم-حفظ الصحه
31-تاسیس دار العجزه و مریضخانه های عمومی و مجانی
32-رعایت نظافت و حفظ الصحه در مجامع و منازل و مطبخ ها و کارخانجات و غیره
33-انتشار قوانین صحی در بین عامه
34-جلوگیری از امراض مسریه و مسکرات- منع استعمال افیون و سایر مواد مخدره

* مرام نامه به نقل از تاریخ انقلاب جنگل تالیف محمد علی گیلک

آذرگان

2009-11-24T12:13:00.002+03:30

امروز آذرگان است! آذر یا آتش یکی از چهار آخشیج در فرهنگ ایرانیست و سپند ترین آنها.

این است آتش نیایش

درود بر تو ای آتش،ای برترین آفریده سزاوار ستایش اهورا مزدا،به خشنودی اهورا مزدا،راستی بهترین نیکی است،خرسندی است.خرسندی برای کسی که راستی را برای بهترین راستی بخواهد.بر می گزینم که مزدا پرست زرتشتی باشم و خدایان پنداری را زدوده، تنها به اهورا باور داشته باشم.به تو ای آتش! ای پرتو اهورامزدا! خشنودی و ستایش آفریدگار و آفریدگانش برساد.افروخته باش در این خانه،پیوسته افروخته باش در این خانه،فروزان باش در این خانه،تا دیر زمان افزاینده باش در این خانه،به من ارزانی ده ای آتش،ای پرتو اهورامزدا،آسایش آسان،پناه آسان،آسایش فراوان،فرزانگی،افزونی، شیوایی زبان و هوشیاری روان و پس از آن خرد بزرگ و نیک و بی زیان و پس از آن دلیری مردانه، استواری، هوشیاری و بیداری، فرزندان برومند و کاردان، کشورداری و انجمن آرا، بالنده، نیک کردار، آزادی بخش و جوانمرد، که خانه مراوده مرا و شهر مرا و کشور مرا آباد سازند و انجمن برادری کشورها و همبستگی جهانی را فروغ بخشند.راستی بهترین نیکی است،خرسندی است،خرسندی برای کسی که راستی را برای بهترین راستی بخواهد.

من، رادیو، نوستالژی

2009-11-17T09:45:00.001+03:30

یاد من می آید آن قدیم تر ها، زمانی که آنقدر بزرگ نشده بودیم که فکر معاش همه ی زندگیمان را پر کند، همان زمانها که همه ی کسانی که دوستشان داشتیم در کنارمان بودند و زندگی به شادی می گذشت. پدر بزرگ عصرها رادیوی زرد رنگش را به دست می گرفت و بر ایوان خانه سیر جهان می کرد. من نیز در کنارش و در حالی که گوش به صدای خش خش رادیو داشتم مینشستم و گوشم را تیز می کردم که مبادا شبکه ای از قلم بیفتد و ما مکثی روی آن نکرده باشیم. من بودم و پدربزرگ و یک دنیا خاطره و صدها حکایت و روزگار خوش و چای و نباتی و گاهی هم انبه. مردمان جهان در آنسوی مرزها به گفتن دغدغه هایشان می پرداختند و ما در اینسوی بدون آنکه بفهمیم موضوع چیست گوش می دادیم. گهگاهی صدایی آشنا در آنسوی رادیو شنیده می شد. با زبانی که گویی می فهمیدیم.رادیو ایران و بی بی سی فارسی مهمترین مشتری آن روزهای گوشمان بود و گاهی هم صدای آمریکا

زمان گذشت، منم متاسفانه بزرگ شدم. بسیاری از کسانی که دوستشان می داشتم خاطره شدند و بسیاری دیگر آنقدر دور که برای یک لحظه دیدنشان هفته ها برنامه ریزی لازم است. به قولی «من ماندم تنهای تنها». برای اینکه خاطره هایم را آبی بزنم و کمرنگ تر اینکه هستند نشوند یک رادیوی کوچک خریدم. کمتر از یک ماه است. رادیویی کاملا آنالوگ به سبک رادیوهای کودکی. این روزها من و رادیویم خاطرات خوبی را با هم مرور می کنیم. جای خیلی ها در کنار ما خالیست. دلم برای خاطره هایم تنگ شده است. یاد من باشد این بار که رفتم به وطن از بازارچه ی پیرسرا مقداری نباتی کنجدی و لیمو ترشی بخرم.

25 نوامبر

2009-11-16T11:48:00.001+03:30

25 نوامبر هر سال برابر است با روز جهانی محو خشونت علیه زنان! دلیل نامگذاری آن چندان مهم نیست اما میتوانید آن را از این منبع مطالعه کنید. آنچه مهم است نفس رفع خشونت است که متاسفانه در کشور ما نیز از رتبه ی بالایی برخوردار است. آمار این خشونت ها را نیز می توانید در اینجا مشاهده کنید. قصد درازه گویی ندارم تنها هدف یادآوری بود. به امید روزی که همه ی انسان ها فارغ از دین و نژاد و جنس با برابری کامل در کنار هم زندگی کنند.
* منابع ذکر شده از محدود منابعی بودند که فیلتر نداشتند و تنها برای آگاهی از کلیت موضوع آورده شده اند. برای آگاهی از هرکدام از موضوعات می توانید با یک جستجوی ساده به مطالب بسیار ارزشمندی دست یابید.

بن مایه های آسمانی فروهر

2009-11-11T15:42:00.002+03:30

نشان فروهر را همگان به خوبی می شناسند. برخی آن را به غلط اهورا مزدا می نامند که ریشه در نوشته های اولیه ی مستشرقین و برداشت آنها از حلقه گیری شاهان از دست این نگاره در چند کتیبه ی باستانی دارد حال آنکه پژوهش های اخیر نشان داده اند که این نگاره مربوط به اهورا مزدا نیست و در واقع نیرویی مذهبی و واسط است که حلقه ی مهر و پیمان* را به دست شاهان می دهد و بدینوسیله با پیمانی که میان شاه و جهان مینوی بسته می شود فره ایزدی به شاه انتقال می یابد. زرتشتیان این نشان را به عنوان نشان آیینی خود یرگزیده اند و آن را فروهر ، یکی از بخش های چند گانه ی وجود آدمی که بخش مینوی آن است و تنها بخشی است که پس از مرگ باقی می ماند نام نهاده اند. رضا مرادی غیاث آبادی پژوهشگر نجوم باستانشناسی این نظر را درست نمی داند و معتقد است چون در دوره ی ساسانیان که دین زرتشت به عنوان دین رسمی کشور بوده است از این نگاره استفاده نشده است نمی تواند فروهر و نشان آیینی زرتشتیان باشد. این نظر جای تامل دارد اما اگر زرتشتی بودن هخامنشیان را بپذیریم (که درست می نماید) و به کارکرد نگاره در آن زمان بنگریم می توان به این نتیجه رسید که فروهر در زمان هخامنشیان به عنوان یک نشان آیینی مطرح بوده است و بعد ها در زمان ساسانیان به دست فراموشی سپرده شده است و در سالهای پس از آن بار دیگر کارکرد دینی خود را بازیافته است. فراموشی این نشان در زمان ساسانیان می تواند به دلیل نفوذ مغ های متمایل به میترائیسم در دستگاه ساسانی باشد که تمایل داشته اند اندیشه ها و نشان های میترائیستی را وارد آیین زرتشت کنند**

شکل گیری این نشان هم داستان جالبی دارد که به نوعی وابسته به آسمان و دانستنی های نجومی مردمان باستان دارد. پژوهشگران گوناگون نظرات متفاوتی را در این باره مطرح کرده اند که هرکدام با ایراداتی همراه است. من در اینجا نظر شخصی خود را که با توجه به ملاحظات و محاسبات نجومی ارائه می شود مطرح می کنم.

خورشید نیز مانند تمام ستارگان دارای یک دوره ی فعالیت چند ساله است. زمانی که خورشید در کمینه ی فعالیت خود قرار دارد دمای سطحی آن کم شده و یک ناهمگونی در شکل تاج(کرونا) خورشید ایجاد می شود. حال اگر در همین دوران یک کسوف کلی شکل گیرد چون در کسوف های کلی قرص خورشید پنهان شده و تنها تاج خورشید قابل مشاهده است دیگر تاج خورشید بصورت دایره ای مشاهده نمی شود بلکه شکلی بصورت یک بیضی کشیده به خود می گیرد. این شکل تداعی کننده ی دو بال برای خورشید است و به همین دلیل است که به آن کسوف بالدار گویند و به عقیده ی نگارنده همین پدیده سبب بوجود آمدن نگاره ی خورشید بالدار*** در اساطیر مصر و ایران بوده است. بخصوص در آثار به جای مانده از مصر باستان به وفور از این نگاره استفاده شده و جایگاه آن معمولاً همان جایگاه خورشید در نقش ها بوده است که دلیل همسانی این نگاره با خورشید است. برخی معتقدند که بالهای شکل گرفته در کنار خورشید نه از وجود یک کسوف بالدار بلکه تصویری خیالی از ترکیب شاهین و خورشید است. شاهین بلند پرواز ترین پرنده ها و واسط میان زمین و آسمان در اسطوره ها قلمداد می شود و کشیدن بال برای خورشید به شکل بالهای شاهین پدیده ی عجیبی نیست. اما این نکته را باید مدنظر قرار داد که خورشید در میان اقوام باستانی جایگاه ویژه ای داشته است و مردم بسیار پیگیر تحولات مربوط به خورشید بوده اند. بی شک وقوع یک کسوف بالدار (بین پنج تا سه هزار سال پیش چندین بار اتفاق افتاده است) که همراه با وحشت و شگفتی برای مردم بوده است از دید آن اقوام به دور نمی مانده و تبدیل به یک اسطوره و یک پدیده ی ویژه ی فرهنگی اجتماعی در میان آنها می شده است. از سوی دیگر هرگاه به نگاره ی شاهین در باستان می نگریم شاهین را در کنار خورشید و نه یکی با آن می بینیم و نیز در هیچ کجا نشانه ای از روند ادغام این دو با هم نمی بینیم. لازم به تذکر است که هرگز ادغام دو اسطوره با هم بصورت آنی و یکجا انجام نمی گیرد بلکه روندی است که در طی سالیان شکل می گیرد. تطور فروهر از خورشید بالدار به روشنی قابل تشخیص است.

به هر صورت فروهر چه ریشه ی نجومی داشته باشد و چه نه، چه نشان آیینی زرتشتیان باشد و چه نشان حکومتی هخامنشیان، برای یک ایرانی امروزی نگاره ایست که ریشه در تاریخ پرافتخارش دارد و با دیدن آن ناخودآگاه به یاد روزگار خوش باسطان می افتد و غرور ایرانی سرتاسر وجودش را فرا می گیرد. بنا بر این لازم است در چاسداشت این نگاره ی مقدس و باسطانی کوشا باشیم و فراموش نکنیم که سرزمینمان با خاطراتش زنده است.

* حلقه ی موجود در دست چپ نگاره را برخی حلقه ی قدرت می دانند که این مساله هم به همان عقیده ی اولیه ی مستشرقان باز می گردد. در حالی که حلقه، حلقه ی مهر است و حاصل از حرکت دایره ای ستاره ی مهر یا میترا در آسمان. در این باره بعد تر در بحث گردونه ی مهر صحبت خواهم کرد

** بنگرید به بیرق ساسانیان و شباهت آن به گردونه ی مهر

*** winged sun

نشریات رنگی *

2009-11-06T17:39:00.004+03:30

از جایی که نشریات زبان حال آحاد ملت هستند و باید صدای فروخفته ی آنان را به گوش جامعه برسانند و با توجه به اینکه هر نشریه ای در جامعه به قشر خاصی تعلق دارد که سعی می کند آراء و افکار و اخبار مورد علاقه ی خود را در نشریه مورد علاقه اش جستجو کند می توان با بررسی نشریات به نوع اندیشه ی افراد جامعه پی برد از این رو به دسته بندی نشریات کشور بوسیله ی عامل رنگ می پردازیم که امروزه در جامعه ی ما مفهوم بخصوصی یافته است
آ) نشریات زرد: بخش عمده ای از نشریات کشور را شامل می شوند که به دغدغه های اساسی ملت اعم از غذای مورد علاقه و اختلافات خانوادگی افراد مشهور من جمله فوتبالیست ها و بازیگران سینما می پردازند. پیش بینی پایان سریال های تلوزیون و مصاحبه با عوامل سریالهای مناسبتی و شبانه های شبکه سه بخش عمده ی دیگر این نشریات است. این نشریات را میتوان از تمام رنگی بودن و داشتن پوستر وسط شناخت.
ب) نشریات قرمز و آبی: این نشریات به اشتباه ورزشی خوانده می شوند. کتک کاری بین بازیکنان و مربیان فوتبال و نیز گزارش مستقیم از قهر و آشتی آنان از اهداف عالیه ی این نشریات به شمار می رود. هر چیز که منجر به جنجال آفرینی شود از دید آنان مطلوب است. در این نشریات معمولا فحش نامه ای تحت عنوان صدای شما (یا عنوانی مشابه) وجود دارد که حسابی از خجالت مسئولین تیم مقابل در می آید.
پ) نشریات سیاه: این نشریات از هر فرصتی برای تسلیت گفتن به ملت استفاده می کنند. سایز آنها بزرگتر و قیمت آنها پایین تر از سایر نشریات است. از دید آنها مردم یا همفکر آنانند یا عامل دست بیگانه. زدن مشت محکم بر دهان استکبار وظیفه ی اصلی این نشریات محسوب می شود. متن کامل سخنرانی مقامات از این نشریات قابل دسترسی است.
ت) نشریات سبز: از جمله جوانترین نوع نشریات به شمار می روند و معمولا در صورت کسب مجوز چند ماهی بیشتر دوام نمی آورند و مجوزشان لغو می شود. این نشریات حتی صف نانوایی را نیز به عنوان تجمع اعتراض آمیز تلقی می کنند. تحلیل مسائل روز و نسبت دادن تمام بد بختی ها به جناح رقیب از جمله رسالت های این نشریات به شمار می رود. خواندن این نشریات آخر و عاقبت ندارد.
ث) نشریات بی رنگ: اصولا در جامعه ی ما افرادی هستند که بی هیچ دلیل قانع کننده ای یا به دلایل بسیار خاص و شخصی اقدام به نشر یک جریده می کنند که از حوصله ی بحث خارج است.
ج) نشریات سفید کمرنگ: از این دسته تنها یک نمونه یافت شده است که آخرین شماره ی آن این هفته به دست علاقه مندان می رسد. خودتان بخوانید و قضاوت کنید
* این متن تنها به دلیل تبلیغ نشریه ی سفید کمرنگ (نشریه ی دانش آموختگان سمپاد رشت) که در هفته ی جاری شماره ی جدید خود را به همت دوستان منتشر خواهد کرد نوشته شده است و ارزش دیگری ندارد

شب های گالیله ای

2009-10-21T10:34:00.003+03:30

چهارصد سال پیش گالیله از پشت تلسکوپ دست سازش به زیبایی های آسمان نگریست و آغازگر مرحله ای در نجوم رصدی بود که جهان های تازه را بر انسان گشود. گالیله در آن رصد های تاریخی به وجود اقمار مشتری پی برد. در این روزها مشتری در وضعیتی مشابه روزهای رصدی گالیله قرار دارد و تمام منجمان جهان تصمیم گرفته اند به یاد گالیله و به پاس خدماتش به نجوم رصدی شب هایی را با عنوان شب های گالیله ای برگزار کنند. شوق اکتشاف آسمان شاید از نخستین روز خلقت در انسان وجود داشته است و با هر اکتشاف تازه ای سوال های جدیدی نیز در ذهن بشر شکل گرفته است
منجمان ایرانی نیز با جهانیان همراه شده اند تا یک شب رصدی رویایی را در سراسر جهان ایجاد کنند. برنامه های این شب برای تمام علاقه مندان به نجوم در سراسر دنیا طراحی شده است و هدف اصلی آن ترویج نجوم در میان اقشار جامعه است. برای آگاهی از برنامه های شب های گالیله در منطقه ی خود سری به سایت شبهای گالیله ای بزنید.
من در برنامه ی شب های گالیله ای عهده دار بخش نجوم باستانشناسی خواهم بود و نگاره هایی چون فروهر، شیروخورشید و گردونه ی مهر و ... را از دیدگاه نجومی مورد بررسی قرار خواهم داد. امیدوارم بتوانم مطالبم در این بخش را در آینده در همین جا منتشر کنم
به امید شبی زیبا همراه با رصدی موفق در برنامه های جهانی شب های گالیله ای

شرح هفته ای که گذشت

2009-10-13T11:47:00.006+03:30

اوضاع پیچیده ای شده است. از طرفی دریافت جایزه صلح نوبل بوسیله ی باراک اوباما و ملاقات نکردن او با دالایی لاما. از طرفی اعدام بهنود، پسرک 18 ساله ای که پیش از رسیدن به سن قانونی مرتکب قتل شده بود، آنهم درست بعد از همایشی که پیشتر تبلیغ کرده بودم و کلی داد و بیداد که مجازات اعدام برای اینگونه افراد باید لغو شود. از سوی دیگر اظهارات غیاث آبادی درباره ی شاهنامه ی جنیدی که برخی از تصحیحات جنیدی را بر مبنای مبانی نجومی اشتباه دانسته است و کلی اتفاق دیگر که در همین هفته رخ داد و مرا به شدت گیج کرد. ذهنم دائما درگیر است و نمیدانم چطور باید مسائل را حلاجی کنم.
اما مهمترین اتفاق این هفته مربوط به پایان نامه ام است که بالاخره و پس از کش و قوس های فراوان توانستم آنچه می خواهم به کرسی بنشانم. شرح ما وقع طولانیست اما به طور خلاصه باید بگویم که پروژه ای از صنعت با سطح علمی خوب و بودجه ای مکفی نسیب من شد. این تنها پدیده ی شادی آفرین این هفته ی من بود
شاد زیوید

کودکان کار

2009-10-07T14:26:00.003+03:30

امروز درست زمانی که مشغول نوشتن مطلبی به مناسبت روز تولدم بودم از طرف جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان با من تماس گرفته شد تا در برنامه ای که به مناسبت روز جهانی کودک و علیه مجازات اعدام برای کودکان اجرا خواهد شد شرکت کنم. ناگهان به این فکر افتادم که چه خوب است که ما کودک کار نبوده ایم و خانواده ای داشته ایم تا حمایتمان کند و چه درد آور است کودکی بی گناه تنها به جرم ناملایمات اجتماعی و خانواده ی نامناسب اسیر کوچه ها و خیابان ها می شود و مجبور است برای زنده ماندن دست به هر کاری بزند و ما نیز هیچ حمایتی از او به واسطه ی آنچه شاید خودمان نیز در پیش آمدنش مقصر بود انجام ندهیم.

امروز تنها می خواهم این برنامه را تبلیغ کنم.

متنی که در سایت این جمعیت درباره ی این رویداد درج شده است به شرح زیر است:

جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان، روز جهانی کودک را، به کودکان، فعالان جنبش لغو کارکودک و همه کسانی که خواهان تغییر شرایط در جهت ایجاد جهانی بهتر برای کودکان و همه انسان ها هستند؛ تبریک می گوید.
این جمعیت به همین مناسبت،مراسمی را با موضوع اعدام کودکان برگزار می کند.به همین منظور از تمامی فعالان اجتماعی و دوستداران کودکان دعوت به عملمی آید تا با حضور خود درمراسم؛ منعکس کننده اراده تمامی انسانها در جهتتغییر شرایط کودکان به ویژه کودکان کار و خیابان باشند.
مکان برگزاری: فرهنگسرای شهریاران جوان واقع در تقاطع خیابان نجات اللهی (ویلا) و ورشوزمان: شنبه 18 مهرماه ساعت 17:30 الی 19:30
واحد روابط عمومی و تبلیغات جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان

مهرگان

2009-10-02T19:15:00.002+03:30

امروز دهم مهر ماه و به عبارتي روز مهرايزد و مهرماه برابر با جشن مهر گان دومين جشن بزرگ ايراني بود. به آدريان اصفهان رفتم اما شور و حالي را كه در خور اين جشن مي بايست بودن را مشاهده نكردم. همه چيز تحت تاثير نمايش احمقانه ي قرمز و آبي پايتخت بود. بنا داشتم مطلبي مفصل درباره ي پيدايش، چرايي و آداب اين جشن كهن بنويسم اما افسوس كه حالي براي نوشتن و رمقي براي تايپ كردن آنچه در انديشه ام ميگذرد نمانده است. شايد مهرگان سال آينده آنچه را مي خواهم بنويسم. تنها به سبب پيدايش اين جشن از قول حكيم طوس بسنده مي كنم.

فریدون چو شد بر جهان کامکار

ندانست جز خویشتن شهریار

به رســم کیان تاج و تخت مهی

بیاراست با کاخ شاهنشهی

به روز خجسته ســر مهر ماه

به سر بر نهاد آن کیانی کلاه

زمانه بی اندوه گشـت از بدی

گرفتند هر کــس ره بـخردی

دل از داوریهـا بپرداخـتـنـد

به آیین، یکی، جشن نو ساختند

نـشـسـتـنـد فرزانگان، شادکام

گـرفتند هـر یک ز ياقوت، جام

می روشن و چهره ی شاه نـَو

جهان نو ز داد از سر ِماه نـَو

بـفـرمـود تا آتش افـروخـتـنـد

همه عنبر و زعفران سوختند

پـرسـتـیـدن مهرگان دیـن اوسـت

تن آسانی و خوردن آیین اوست

کنون یادگارست از و ماه مهر

به کوش و به رنج ایچ منمای چهر

جوانان تاتری

2009-09-29T11:18:00.010+03:30

مدتي بود به سبب مشغله ي كاري و ماه رمضان و مسافرت و امثالهم مجال ديدن تاتر را نداشتم و تنها خودم را با خواندن چند اثر و گهگاه ديدن تله تاتر هاي شبكه چهار آرام مي كردم. آخرين كاري هم كه ديده بودم « درد بودن » به نويسندگي و كارگرداني فاطمه ي اميري بود كه زياد به دلم ننشست
اين هفته اما فرصتي دست داد تا چند كار اجرا شده در اصفهان را ببينم. هرچند كه تمام كارها مربوط به حوزه ي دفاع مقدس بود اما ديدن جوان هايي كه مي خواستند به هر نحو جايي براي خود در بين جماعت تاتري باز كنند بسيار برايم بسيار جذاب بود. جوانهايي كه اين فرصت را غنيمت دانسته بودند تا ايده هاي نمايشي خود را عرضه كنند و در اين بلبشوي هنرهاي نمايشي از حمايت چند ارگان براي تهيه ي سالن تمرين و وقت اجرا استفاده كنند

دلم خيلي براي صحنه تنگ شده است و دوست دارم يك بار ديگر استرس قبل از افتادن پرده را تجربه كنم. سال گذشته تاتري را تمرين مي كرديم كه فرصت اجرا نيافت و امسال هم تا كنون كاري نكرده ام

دوست داشتم که آنقدر زمان داشتم تا می توانستم با خیال راحت به تاتر بپردازم و لااقل اگر سواد و تجربه ی کافی برای مطرح شدن ندارم بت دیدن کارهای خوب بیاموزم و با تمرین و مطالعه پیشرفت کنم

حیف

تحول و اعتراف

2009-09-28T14:16:00.004+03:30

در راستای اینکه اخیراً در مملکت ما تحول و اعتراف خیلی رایج شده است می خواهم از یک تحول و یک اعتراف سخن بگویم

تحول در سبک نوشتن وبلاگ است که گفته اند مطالب طولانی و کم طرفدار است بنا بر این تلاش می کنم کوتاه تر و جذاب تر بنویسم. البته به دور از ابتذال رسانه ای که حتی وبلاگ نویسان ما را نیز درگیر کرده است

اعتراف هم این است که دوست دارم وبلاگم خوانده شود اما نه به هر قیمتی. من از دغدغه هایم می نویسم خواه دغدغه ی دیگران باشد خواه نباشد

من (به قول علیرضای مشهور به گیلمارد) به دنبال دوستان و بحث های حیاط دانشکده ی علوم آمده ام در آن زمان که هنوز شبیه دانشگاه بود.

همین

شاهنامه ی جنیدی

2009-09-23T18:09:00.000+03:30

نزدیک به پنج ماه از انتشار شاهنامه ی فردوسی با ویرایش فریدون جنیدی می گذرد و در این مدت بحث ها و گفتگوهای بسیاری در این باره منتشر شده که فضای ادبی کشور را تحت تاثیر قرار داده است. اکنون که اندکی این هیاهوها فروکش کرده است و طرفداران ومنتقدان شاهنامه ی جنیدی آرامنشسته اند بر آنمتا با در نظر گرفتن همه ی جوانب ، نقدی منسفانه تر از آنچه تا کنون گفته شده را ارائه کنم چرا که همه ی افرادی که تا این لحظه بر این اثر مطلب نوشته اند خالی از حب و بغض نبوده و تلاش در به کرسی نشاندن نظر خود در قبول یا رد شاهنامه ی جنیدی داشته اند.
اما داستان این درگیری ها از آنجا آغاز شد که جنیدی شاهنامه ی خالقی مطلق را که پیش از این چاپ شده بود « گردآوری دستنویس ها » خواند نه « ویرایش ». بسیاری از جمله جلیل دوستخواه به جنیدی تاختند که چرا این سخن را بر قلم روان داشته است. همین جا بود که همه چیز سفید و سیاه شد. یا خوب خوب یا بد بد.
شاهنامه ی جنیدی دارای ویژگی های متمایزی از سایر شاهنامه های چاپ شده تا کنون است.این ویژگی ها گاه طرفداران زیادی را بسوی خود جلب کرده و گاه موجب رانده شدن برخی از شاهنامه ی جنیدی شده است.
فریدون جنیدی سال ها مدرس و پژوهشگر زبانهای پهلوی و اوستایی بوده است و از زبان شناسان به نام محسوب می شود. وی بر پایه ی این پیشینه تلاش کرده است به ریشه یابی برخی واژگان شاهنامه که به زعم او دارای ریشه های پهلوی و اوستایی اند بپردازد و بر همین اساس واژگانی چون نعل ، طبل ، طبق ، صد و الخ را فارسی می داند و آنها را به صورت نئل ، تبل ، تبق ، سد و الخ می نویسد و شکل آورده شده در متن دستنویس را معرب شده ی نگارش فارسی آن می داند.
این عمل به باور من کاری علمی و دقیق و بر پایه ی مبانی زبان شناسی است و ایرادی ندارد چون مدت ها جامعه ی ادبی ایران تحت تاثیر ادبیات عرب بوده و بسیار معمول بوده است که واژگان فارسی به شکل عربی نوشته شود. روزی باید این تصحیح صورت می گرفت. این مساله با عربی ستیزی و وارد کردن سره نویسی در شاهنامه که منتقدان جنیدی مطرح می کنند تفاوت دارد چه جنیدی واژگانی را که عربی دخیل در فارسی تشخیص داده است به همان املای عربی ذکر کرده و اصراری در ریشه تراشی و فارسی سازی آنها ندارد. واژگانی چون خلعت ، طلایه ، سلیح ، حریر و الخ.
نکته ی دیگری که در مورد شاهنامه ی جنیدی به چشم می خورد افزوده دانسته شدن برخی از ابیات است که از نظر قواعد ویرایش دارای ایراد می باشد.هر چند که در برخی موارد حذف بیت یا ابیات درست و علمی انجام شده است اما در جاهایی مانند ستایش های محمود غزنوی که کلاً افزوده دانسته شده است درست به نظر نمی رسد چرا که در تمام نسخه ها حتا قدیمی ترین آنها (به گمانم نسخه ی فلورانس) نیز این بخش وجود دارد و اگر یک ایرانی وطن پرست دوست ندارد این بخش ها را در شاهنامه ببیند و بپذیرد که وجود داشته اند دلیل بر حذف ابیات نمی شود.
شاهنامه ی فردوسی مملو از نکوهش و بدگویی ترکان است. شاید برای فردی که در عصر حاضر زندگی می کند عجیب و غیر قابل قبول باشد که این کتاب به پادشاهی ترک تقدیم شود اما باید با معیار ها و روابط حاکم آن زمان پیش رفت و قضاوت کرد. برای قانع کردن این افراد شاید بتوان گفت که مقصود فردوسی ریشخند کردن محمود غزنوی بوده است اما نمی توان این بخش ها را نادیده گرفت. (فتأمل)
جنیدی همچنین برخی از ابیات شاهنامه را با توجه به قواعد دستوری و زبان شناختی زمان فردوسی تصحیح نموده است که کار شایسته ای به نظر می رسد. هرچند که زیاد بر پایه روش ماشینی و خشک سنجش نسخه ها نیست اما روح و زبان فردوسی را بهتر نمایان می سازد. در روش های ویرایش از برابری نسخه ها ومطابقت با یکدیگر با مبنا قرار دادن نسخه ی قدیمی تر استفاده می شود. مسلم است که فردوسی با دستور زبان و واژگان زمان خودش برای سرودن شاهنامه استفاده کرده است نه دستور زبان دو قرن بعد! مثلا در مورد مصراع « به شعر آرم این نامه را گفت من » جنیدی مصراع « بپیوندم این نامه را گفت من » را درست تر میداند. با نگاهی به متون همزمان فردوسی و نیز ابیات دیگر شاهنامه به این نکته می رسیم که در آن زمان « پیوستن » به جای « شعر گفتن » مورد استفاده قرار می گرفته است و در هیچ جای شاهنامه ترکیب « به شعر آرم » یا ترکیبات مشابه دیده نمی شود در حالی که « بپیوندم » مورد استفاده قرار گرفته است از این رو به این نتیجه می رسیم که ترکیب « به شعر آرم » به سلیقه ی رونویس کننده در قرون بعدی جایگزین شده است ( در ابیات دیگر چون به وزن آسیب می رساند به همان شکل باقی مانده.) و کار جنیدی درست می نماید و بسیاری مثال های دیگر از این دست.در مجموع باید گفت که کار فریدون جنیدی در ویرایش شاهنامه تلاشی ارزشمند در جهت بازشناسی نامه ی باستان با دیدی متفاوت است که علاوه بر ویرایش متن بر اساس اصول ویرایش متون قواعد زبان شناختی و تاریخی را نیز دخیل کرده است. با تمام انتقاد ها و کاستی ها می توان گفت که شاهنامه ی جنیدی همان است که ایرانیان از شاهنامه انتظار دارند ودوست دارند بخوانند. من شاهنامه ی جنیدی را دوست دارم.

باغ تنهایی

2009-09-16T19:00:00.001+04:30

چندین سال پیش زمانی که به آستانه ی بیست و یک سالگی رسیده بودم حالی داشتم که مشابه حال اکنونم در آستانه ی بیست و شش سالگی بود. حالی توام از نگرانی بزرگتر شدن و نوستالژی کودکی. متن زیر نوشته ایست از آن سالها بر اساس حال آن روزگاران. هرچند که از نظر ادبی و شعری دارای اشکالات فراوانیست اما به دلیل اهمیت تاریخی اش نقل میشود.
توضیح: از جایی که نوشته ی اصلی روي یک کاغذ چرکنویس کاهی قرار داشت و در این چند ساله در وضعیت مناسبی نگهداری نمی شد ( در واقع اصلا نگهداری نمیشد و در پشت یکی از کمد ها افتاده بود که طی اکتشافات اخیر یافت شد) چند بیت آخر قابل تشخیص نبودند که جهت حفظ امانت و وفاداری به تاریخ بازسرایی نشدند.

در باغ تنهایی دلم حال و هوای دیگری دارد
با یادهای کودکی شور وصفای دیگری دارد

زار و غمین و خسته و گمگشته راهم من
این غصه ها در کنج دل گویی صدای دیگری دارد

زیباست هر اشکی که ریزد در جفای دهر
با اشک تنهایی دلم عهد و وفای دیگری دارد

گفتند و گویند و همی خواهند گفت این غم
با شعرهای روشنم هر دل جلای دیگری دارد

از جور و از بد عهدی دوران بگو ای دل
زیباست، اما نه! بلای دیگری دارد

اشکی روان و ضجه ای سوزان و چشمی خون
با ناله های غمزده جانا صفای دیگری دارد

نذر و نماز و روزه و حج و طواف عشق
خوبست اما دل خدای دیگری دارد

...

کاسپین ؛ نامی از آن نیاکان

2009-09-13T11:59:00.000+04:30

سالهاست که در کناره ی دریایی* زندگی می کنیم که همگان آن را خزر خوانند. کم نیستند در منطقه ی شمال (و حتا گاهی در سایر مناطق) افرادی که این نام را بر روی فرزندانشان می گذارند و بدان می بالند. خزر شهر، خزر آباد و خزر دره و ... نام هایی هستند که مناطق گوناگون شمال کشور به خود گرفته اند . اما آیا هیچ اندیشه کرده ایم که این نام از کجا آمده است؟!

خزر نام قومی بربر، ستیزه جو و غیر ایرانی است که در بین شمال باختری دریای کاسپین و دریای سیاه سکونت داشتند. این قوم در درازنای تاریخ به قومی وحشی مشهورند، در حدود سده ی ششم میلادی ، حکومت مستقلی بوجود آوردند و کشور خود را خاقانات خزر نامیدند. آنان پس از تشکیل فرمانروایی مستقل ، یورش به اقوام همسایه را که بیشتر مردمان اسلاو بودند آغاز کردند. این قوم هر از چند گاهی زیان هایی به بخش های شمالی امپراتوری ساسانی می رساندند ف تا آنکه برای جلوگیری از یورش های این قوم نیمه وحشی به دستور خسرو انوشیروان دیواری بزرگ در شهر دربند ساختند و سنگ نبشته ی این دستور همچنان پا برجاست. تا آنکه با یورش اقوام روس ، خزر ها سرزمین هایشان را از دست دادند و به سوی اروپای خاوری گریختند.

اما کاسپین که در بسیاری از زبان های جهان برای اشاره به این دریا به کار می رود، از نام قوم ایرانی و سفید پوست کاسپی (کاسپی به معنای کاس هایی که در کنار دریا زندگی می کنند مانند کاس سی که به معنای کاس هایی است که در کنار کوه زندگی می کنند.) گرفته شده است که ابتدا در کرانه های باختری تا جنوب باختری دریا ساکن بوده اند و کم کم تا کرانه های جنوبی آمدند. از دیدگاه قوم شناسی نیز بر پایه ی پژوهش های جدیدی که درباره ی ژنتیک مردمان جنوبی این دریا شده، چنین گواهی شده است که مردمان گیلک زبان همگی از نوادگان مردمی هستند که از باختر دریا آمده اند(کاس ها).

بودن شهری به نام دروازه ی کاسپین (:دربند) در ورودی سرزمین باستانی تبرستان (که هم اکنون در استان تهران قرار دارد) گواهی بر این ادعاست. نام های کاشان و قزوین نیز بیانگر این موضوع اند.

البته در میان ما هستند مردمانی که با آگاهی از ماهیت واقعی نام خزر از این نام اجتناب می کنند اما به جای آن از نام دریای مازندران بهره می جویند که آن نیز کار شایسته ایست هرچند که این نام (دریای مازندران) فاقد ریشه ی تاریخی و اصیل است. منطقه ی مازندران از مناطق باستانی ایران (در کنار گیلان) به شمار میرود که حتا نام آن را در شاهنامه ی فردوسی نیز می شنویم اما اطلاق دریای کاسپین به نام مازندران از نامگذاریهای متاخر است.(دریای کاسپین را در پهلوی فراخکرت و در دوران اسلامی به دلیل وجود کشور خاقانات خزر ، خزر نامیده اند که این نامگذاری تنها از سوی نویسندگان ایرانی بوده است و جهانیان همواره از نام کاسپین برای آن بهره جسته اند.)

حال که ملت بزرگ ایران آنقدر گرفتار زورگویان تمامیت طلب جهان است که مفاخر علمی و ادبی مان را تاراج می کنند و به دیگران می نمایانند و خلیج همیشه فارسمان را عربی (!!!) می خوانند و... بر ماست تا قبل از آنکه به جمع آوری امضا و نوشتن طومار نیاز پیدا کنیم از نام خود و نام نیاکان خود در برابر نام های جعلی دفاع نماییم و آنچه جهان از آن ما می داند استفاده کنیم.

جالب ترین مساله ای که در این بین به آن برمی خوریم این ادعاست که گفته می شود استفاده از نام کاسپین برای دریای شمالی ایران نوعی غرب مآبی و بیگانه پرستی است !!!! پاسخ به این ادعا در این مقال نمی گنجد.

* دریاچه ی کاسپین به عنوان بزرگترین دریاچه ی جهان شناخته می شود که حدوداً 5 برابر بزرگتر از دومین دریاچه ی بزرگ جهان (سوپریور) می باشد به همین دلیل در این نوشتار از نام دریا برای این دریاچه استفاده شده است.

شیون، فریاد توده ها

2009-09-12T10:16:00.002+04:30

شیون فومنی را همه میشناسیم. اگر در هریک ازمحلات شهرمان به فردی برخورد کنیم و از او درباره ی شیون سوال کنیم خواهیم دید که همه ی افراد فارغ از سن و سال و طبقه ی اجتماعی و ... او را بخوبی میشناسند. حتی جوان های شهر که دیگر به زبان گیلکی تکلم نمی کنند نیز قادرند چند بیتی از شیون را از حفظ بخوانند. بسیاری از ابیات شیون بصورت ضرب المثل در میان مردم رواج یافته است و بسیاری از ضرب المثل های کهن گیلان نیز با شعر شیون جاودانگی یافته اند.

اما چه مساله ای سبب شده است که شعر شیون اینچنین جای خود را در میان توده های مردم باز کند؟! در این نوشتار سعی شده است این مساله در یک دید کلی مورد بررسی قرار گیرد و با یک نگاه اجمالی بر برخی از اشعار شیون جنبه های فکری و شخصیتی او بازکاوی شود.

شیون به زبان مردم کوچه و بازار سخن می گوید. شعر های او عاری از تکلف و خودنماییست. وا|ژه ها همان هاست که مردم روزانه با پآنها سر و کار دارند و درون مایه نیز زندگی و آلام خود مردم است. شیون داستان های مردم را به زبان مردم و برای مردم می گوید. او به شکل ماهرانه ای سختی ها و درد زندگی را در قالب داستان های طنز آمیز بیان می کند. شیون به خوبی می داند که متن جامعه از چه چیزی رنج می برد با بیان رنج های مردم به زبان طنز ضمن آرام کردن دردهايشان خنده اي نيز بر لبان مردم مي نشاند و این است که لطایف او در ذهن مخاطب جای می گیرند و تکرار می شوند.

نکته ی دیگری نیز که در جلب مخاطب شیون وجود دارد استفاده ی به جای او از تکنولوژی است.رسم الخط فارسی ظرف مناسبی برای نگارش گیلکی نیست (درمورد رسم الخط بعدا" باز هم خواهم نوشت). شیون با آگاهی از این موضوع و استفاده ی به جا از فناوری روی به دکلمه ی آثار می آورد. مخاطب از طریق گوش با شعر شیون ارتباط برقرار می کند، وسیله ای که عادت به شنیدن زبان گیلکی دارد. در حالی که چشم عامه مردم گیلان کمتر در مواجهه با گیلکی قرار گرفته است. به همین سبب استکه مشاهده می کنیم در بیشتر خانه ها در کنار کتابهایی چوندیوان حافظ و شاهنامه ی فردوسی و ... نوارکاست ها و سی دی های آثار شیون به چشم می خورد.

نگرش سیاسی شیون نیز تاثیر بسزایی در جاودانگی او و اثرش دارد. شیون خود را وابسته به هیچ گروه و جریان سیاسی نمیداند حزبش و تنها دغدغه ی زندگیش مردم اند.

« تا قبله می شین مردومه من قبله نمایم سودای چپ و راسته نارم فکر شومایم »

او در جاهای گوناگونی از شعر خود این مساله را اذعان می دارد. بررسی همه ی آثار شیون در این مقال نمی گنجد لذا تنها نگاهی به چند اثر مشهور و محبوب شاعر می اندازیم. شیون ابتدا در آغاز منظومه ی گاو بیانیه ی سیاسی خود را صادر می کند و با انتقاد از جریانهای سیاسی موجود و براعت از آنها داستان را از زبان مردی نقل می کند که یک دهاتی ساده دل و درستکار و رنجدیده است و به قول خودش:

« می پا اگر کج بشه راست شه می دس دو خاله چوبم کی خورم کس به کس »

تمام داستان مملو از انتقاد به نظام فئودالی حاکم و فساد دستگاه حکومت است این دیدگاه سیاسی در منظومه ی هیچ شکل جدیدی به خود میگیرد. قهرمان داستان فردیست که نام هیچ را برای خود انتخاب کرده است. این نام زمینه ای را فراهم می کند تا بتواند مشکلات تک تک اقشار اجتماع را در برابر یکی از دوستان خود که اتفاقا خان زاده است بررسی کند و بهترین راه را در جامعه برای مصون ماندن از مشکلاتی که اجتماع برایش فراهم کرده است هیچ بودن و در واقع جدا بودن معرفی کند. در منظومه ی معرفی با داستان مرد فقیری به نام مم جعفر (محمد جعفر) مواجه ایم که به علت فشار های ناشی از فقر و گرانی در خیابان پرسه میزند که به جرم دزدی دستگیر می شود. این مساله شرایطی را مهیا می کند تا شاعر بتواند بی پروا بر فساد گسترده ی حاکم بر جامعه بتازد و ضمن انتقاد به ارکان مختلف آن و بی عدالتی مجامع حکومتی با این لحن آنها را مورد خطاب قرار دهد که:

« دوزد و دغل فتّ و فراوانیدی مم جعفران گوشه ی زندانیدی »

سرانجام شخصیت داستان های شیون که سالهای گوناگون تاریخ این مملکت را طی کرده است و از تمام جریان های جاری مملکتی تنها چیزی که نصیب او شده رنج بوده است به انقلاب میرسد. انقلابی که شیون با حرارت زیادی از آن سخن می گوید اما نتیجه باز هم ....

داستان نقل و نبات هاب حکایت انقلاب است و تاثیری که یک انقلاب بر زندگی یک فرد ساده ی ناآگاه می گذارد. البته خود شیون نیز در جایی بیان می دارد که هدف از این داستان نشان دادن حرکت یک انسان در تداوم یک انقلاب یعنی چیزی که می تواند از جامعه بگیرد است و به این خاطر نمی توان منکر جهش ها شد.

شیون در همه جا از زبان مردم خود سخن می گوید و از رنج هایشان. شیون شاعر رنج توده هاست و هدفش پایان این رنج.

« می دیل خایه هیشکیه نیدینم سر به گریبان خلقه هتو قرق زنه می مرگه رضایم »

نوروزنامه

2009-08-29T20:36:00.001+04:30

تلاش دارم اندیشه هایم را در باره ی آنچه دوست میدارم آنگونه که میپندارم بیان کنم باشد که گشایشی باشد برای بحث و نظر